nieuws

EU-hof: ook vrije advocaatkeuze bij UWV- en bezwaarprocedures

Archief 3122

Het Europese Hof van Justitie heeft vandaag met twee uitspraken het begrip ‘vrije advocaatkeuze’ bij rechtsbijstandverzekeringen verder ingevuld. Zowel een ontslagprocedure bij het UWV als een bezwaarprocedure moeten worden gezien als administratieve procedures waarbij verzekerden recht hebben op het kiezen van een eigen advocaat.

EU-hof: ook vrije advocaatkeuze bij UWV- en bezwaarprocedures

De eerste zaak draait om een verzekerde van DAS die begin 2014 is ontslagen. Daartoe werd een ontslagvergunning aangevraagd bij het UWV. De verzekerde verzocht DAS of hij een externe advocaat mocht inschakelen. Daarop antwoordde DAS ontkennend, omdat een procedure voor het UWV geen gerechtelijke of administratieve procedure is in de zin van de Wet op het financieel toezicht. De kosten van een zelf in te schakelen advocaat zouden niet worden vergoed. Via de voorzieningenrechter kwam de zaak bij de Hoge Raad terecht, die de vraag moest beantwoorden of een ontslagprocedure bij het UWV als administratieve procedure moet worden gezien. Hoewel de Hoge Raad dat bevestigend beantwoordt, vindt het hoogste Nederlandse rechtsorgaan wel dat een ruime uitlegging van het begrip administratieve procedure gevolgen kan hebben voor de stelsels van rechtsbijstandverzekering. Daarom zijn er twee prejudiciële vragen gesteld aan het Europese Hof: of een ontslagvergunning aanvragen bij het UWV als administratieve procedure moet worden beschouwd en – als dat afhangt van de kenmerken van de specifieke procedure – hoe een rechter dan kan bepalen wanneer er sprake is van een administratieve procedure.

Bescherming van de verzekerde
Voor de uitleg van een EU-rechtelijke bepaling geldt niet alleen de bewoording, maar ook de context en de doelstellingen die de betreffende regeling nastreeft, merkt het Hof op. “In dit verband zij in herinnering gebracht dat richtlijn 87/344, in het bijzonder artikel 4 van deze laatste, betreffende de vrije keuze van de advocaat of de vertegenwoordiger, tot doel heeft de belangen van de verzekerde ruime bescherming te bieden.” Die ruime bescherming belemmert een restrictieve uitlegging van het artikel over vrije advocaatkeuze. Omdat de ontslagen werknemer geen beroep kan aantekenen tegen het besluit van het UWV, “kan niet worden betwist dat de rechten van de werknemer door het besluit van het UWV worden geraakt en dat zijn belangen als verzekerde bescherming behoeven in het kader van de procedure voor dat orgaan.”
De vrije advocaatkeuze is in dit geval “te meer geboden daar het Hof in het arrest Sneller (C‑442/12, EU:C:2013:717) het recht van vrije keuze van de advocaat of de vertegenwoordiger heeft erkend in het geval van een werknemer die zich in dezelfde situatie bevond maar wiens arbeidsovereenkomst was beëindigd bij rechterlijke beslissing.”

Geen harmonisatie
De gevolgen voor de betaalbaarheid en toegankelijkheid van rechtsbijstandverzekeringen spelen volgens het Hof geen rol. “De richtlijn beoogt immers geen volledige harmonisatie van de regels die van toepassing zijn op overeenkomsten inzake rechtsbijstandverzekering en de lidstaten blijven bij de huidige stand van het Unierecht vrij om de op deze overeenkomsten toepasselijke regeling vast te stellen, voor zover de in die richtlijn neergelegde beginselen niet van hun wezenlijke inhoud worden beroofd. Zo sluit de omstandigheid dat de verzekerde zijn recht op vrije keuze van zijn vertegenwoordiger uitoefent niet uit dat in bepaalde gevallen beperkingen kunnen worden gesteld aan de kosten die door de verzekeraars worden vergoed.

Zorgindicatie
De tweede zaak draait om een verzekerde van Achmea aan wie een zorgindicatie is geweigerd door het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Hij wilde bij zijn bezwaarprocedure een gespecialiseerde advocaat inschakelen, maar dat weigerde Achmea. De zaak belandde bij het gerechtshof Amsterdam, dat zich eveneens tot het EU-ho wendde met de vraag of hier sprake was van een administratieve procedure. Het EU-hof omschrijft dat als “de fase van bezwaar bij een bestuursorgaan waarin dat orgaan een voor beroep in rechte vatbaar besluit geeft” en oordeelt met vrijwel dezelfde argumenten dat ook hier sprake moet zijn van vrije advocaatkeuze.

In 2013 oordeelde het EU-hof al dat verzekerden zelf moeten kunnen bepalen welke advocaat zij inschakelen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.