nieuws

Ombudsman Pensioenen: ‘Er worden systeemfouten gemaakt’

Archief

De onzekerheid over pensioen bij deelnemers en pensioengerechtigden neemt toe. De ene verandering is nog niet doorgevoerd of de volgende staat al weer op stapel. Toch is dat niet de enige reden voor onzekerheid. Belangrijker nog is het besef dat er flink wat risico’s zitten aan dat pensioen. En dat de ‘klant’ steeds meer van die risico’s zelf moet dragen. Een klacht over de pensioenuitvoerder is dan snel geboren. In die arena is het de taak van de Ombudsman Pensioenen om geschillen zodanig op te lossen dat ze fair zijn voor beide partijen. Een gesprek met drs. Piet Keizer (foto), de Ombudsman Pensioenen over de laatste ontwikkelingen bij de geschillen tussen klant en uitvoerder.

Ombudsman Pensioenen: ‘Er worden systeemfouten gemaakt’

“Ik zie te vaak dat individuele pensioendossiers bij de pensioenuitvoerder niet op orde zijn”, zegt ombudsman Keizer. “Dan kun je moeilijk achterhalen hoe het precies in elkaar zit, of het grijze verleden wel is meegenomen. Dat gaat regelmatig mis bij een overdracht, bij fusies en bij liquidaties. Overigens bijzonder actueel op dit moment. De financiële aanspraken zijn dan nog wel te achterhalen. Maar de juridische onderbouwing en historie van een dossier ontbreken, omdat die niet zijn overgegaan van de ene partij naar de andere. Vaak komen die onduidelijkheden pas jaren later naar boven, als de deelnemer vlak voor zijn pensioen staat. Maar ook dan vertrouw ik er graag op dat het pensioendossier van de uitvoerder nog steeds de noodzakelijke informatie bevat om het geschil te kunnen oplossen. Een pensioenuitvoerder die de opgebouwde pensioenaanspraken dan niet kan verantwoorden en onderbouwen omdat het dossier onvolledig of onvindbaar is? Volstrekt onacceptabel.”

Verharding en juridisering
Vanuit de pensioenreglementen wordt de Ombudsman geconfronteerd met de maatschappelijke verharding en individualisering. “Die trend is onmiskenbaar, maar het is niet mijn taak om het reglement als zodanig te beoordelen. Ik ga ook het adviestraject van de adviseur niet overdoen. Ik bekijk alleen of een bestaand reglement op de juiste wijze wordt uitgevoerd. Wat hebben werkgever en werknemer met elkaar afgesproken? Hoe voert de pensioenuitvoerder het uit voor de pensioengerechtigde? De harde, juridische lijn is daarbij voor mij niet altijd leidend. Bij een geschil streef ik naar een oplossing die voor beide partijen redelijk en aanvaardbaar is. Liever goedschiks dan kwaadschiks. Hoewel mijn beslissing niet bindend is, heb ik wel de ervaring dat hij als bindend wordt ervaren. Zijn er na mijn beslissing nog bezwaren, dan rest de gang naar de kantonrechter. En als een verzekeraar het als pensioenuitvoerder erg bont maakt, dan kan ik het dossier doorgeleiden naar de Tuchtraad Financiële Dienstverlening van het Verbond van Verzekeraars.”

Opmars van dikke ikke
“De trend bij pensioenreglementen is meer individualisering en minder solidariteit. In lijn daarmee zien we ten eerste een verschuiving van eindloon-, naar middelloon-, naar een beschikbare premieregeling. Daarmee verschuift ook het werkgeversrisico helemaal naar de deelnemer. Die moet maar afwachten wat er op de pensioendatum in zijn pensioenpot zit en hoe hoog de rekenrente is op het moment dat hij zijn pensioen moet aankopen. Door al die risico’s die de deelnemer zelf draagt, wil hij meer zeggenschap over zijn pensioen.”

“Door de afnemende solidariteit zie je ten tweede een tendens naar meer individueel toerekenbare pensioenpremies. De gemiddelde pensioenpremie per werknemer (soms ook wel doorsneepremie genoemd) komt ter discussie te staan. Dat ondermijnt de verplichtstelling binnen het pensioenstelsel en het bestaansrecht van Bedrijfstak Pensioen Fondsen. Ook de werkgever wil meer vrijheid bij zijn keuze. Die wil niet langer verplicht aansluiten bij een Bedrijfstak Pensioen Fonds, tenzij het toevallig voor hem de beste optie is.”

“Per saldo zie ik de toekomst voor de individuele pensioengerechtigde overigens niet per se somber in. Maar die toekomst is wel onvoorspelbaar geworden door de verdergaande individualisering en de marktomstandigheden zoals de rentestand. Ook allerhande tussenoplossingen en noodverbandjes zoals een ‘pensioenknip’ dragen bij aan die onzekerheid. Ik verwacht dan ook dat het aantal spijtoptanten en daarmee het aantal klachten alleen maar zal groeien.”

Scheuren in het pensioengebouw
De Ombudsman heeft fundamentele kritiek op hoe ‘de politiek’ wijzigingen doorvoert in het pensioenstelsel: “Ik zie dat daarbij systeemfouten worden gemaakt, omdat de samenhang van het Nederlandse pensioenstelsel wordt ondermijnd. Oorspronkelijk is het stelsel opgezet met een aanzienlijke inbreng van het werkgeverspensioen in de tweede pijler. Daardoor kon volstaan worden met een betrekkelijk lage AOW in de eerste pijler. In samenhang leverden beide pijlers een fatsoenlijk pensioen op. Het zijn communicerende vaten. De derde pijler, met financiële producten zoals lijfrentes, speelde daarbij met opzet geen dominante rol.”

“Maar wat zie je nu gebeuren? De wetgever grijpt stevig in bij de tweede pijler, waardoor de bijdrage van die pijler aan het pensioen vermindert. Daardoor neemt het belang van de eerste pijler om tot een adequaat pensioen te komen toe. De ingrepen van de wetgever bij de tweede pijler zijn op zich begrijpelijk. Het is een weerspiegeling van de maatschappelijke ontwikkelingen zoals afnemende solidariteit, het verschuiven van risico’s naar de deelnemer en verandering van de arbeidsmarkt. Maar door het eenzijdig ingrijpen bij de tweede pijler wordt de opbouw tot een adequaat pensioen op zijn minst ongewis. Als de wetgever flink knijpt in de tweede pijler, zonder compensatie in de eerste pijler dan wordt het hele pensioen onzeker. Dit vraagt om een nieuw evenwicht, waarbij de huidige AOW verhoogd zou moeten worden om het peil van onze oudedagsvoorzieningen in stand te houden. Het is het één of het ander.“

Duidelijke pensioeninformatie
Tussen al die bewolking boven pensioenland ziet Piet Keizer wel een lichtpuntje: de digitale pensioeninformatie voor de deelnemer. “De deelnemer hoeft minder te zoeken naar de stand van zaken bij zijn pensioen. Hij heeft direct toegang tot informatie die specifiek op hem is toegesneden. De deelnemer kan met allerlei tools aan de gang om te zien hoe hij er voorstaat. Heb ik straks te weinig pensioen? Wat kan ik er zelf aan doen? Het is onmiddellijk duidelijk. Dat is indringende informatie.“

Mandaat Ombudsman Pensioenen
De Ombudsman Pensioenen behandelt klachten over de uitvoering van het pensioenreglement. Hij bemiddelt dan bij geschillen tussen deelnemers en pensioengerechtigden enerzijds en de pensioenuitvoerders anderzijds. Zijn streven daarbij is om tot een oplossing te komen die voor beide partijen fair en billijk is. De juridische kant van de zaak is daarbij niet per definitie leidend. Dat is meteen een verschil met de aanpak van het KIFID, waarbij de nadruk meer ligt op de juridische aspecten van het geschil. Het werkterrein van de Ombudsman is strikt beperkt tot geschillen tussen ‘klant’ en uitvoerder. Hij richt zich niet op de werkzaamheden van de pensioenadviseur. De Ombudsman behandelt zaken kosteloos en in beginsel schriftelijk. De Ombudsman is volstrekt onafhankelijk en wordt in de toekomst benoemd door de SER.

Het interview met de Ombudsman Pensioenen is een initiatief van Georges Biever en Poul Gelderloos. Biever is adviseur bij Sturm und Drang Verzekeringsrecht, adviesbureau om geschillen met bank, verzekeraar of tussenpersoon tot een oplossing te brengen. Gelderloos is zelfstandig gevestigd pensioenadviseur/ financieel planner bij Poul Gelderloos PensioenInzicht.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.