nieuws

AFM wil deksel op strooppot

Archief

Snoepen

Van de wijze waarop tussenpersonen zich laten belonen, heeft de AFM-bestuurder evenmin een hoge pet op. Dit bleek recentelijk tijdens een bijeenkomst met cursisten van de Eureko Academy. "Eigenlijk zouden financieel adviseurs helemaal geen provisie meer moeten ontvangen", stelde Kockelkoren daar, om eraan toe te voegen dat het beter is om te stoppen met "snoepen uit de strooppot van aanbieders".
 
   De huidige situatie vraagt volgens Kockelkoren van de financieel adviseur niet alleen deskundigheid, maar ook heldere communicatie en openheid over beloningen en relaties met aanbieders. Door geen provisie te ontvangen of die terug te geven aan de klant, krijgt de adviseur meer vrijheid en de mogelijkheid de klant werkelijk centraal te stellen, stelt hij.
 
Postbank
De toezichttaken van de AFM zijn vaak complex en tijdrovend, zegt Kockelkoren. "Wij krijgen hier regelmatig te maken met het type ondernemer dat zelfs niet per aangetekende brief te bereiken is. Kennelijk voelt hij op zijn klompen aan dat een aangetekende brief per definitie slecht nieuws is en dat hij die beter bij het postkantoor kan laten liggen. Zulk gedrag bemoeilijkt ons werk aanzienlijk en jaagt de kosten omhoog."
 
   Bij de bemiddelaars die door de AFM aan de schandpaal worden genageld, lijkt de nadruk te liggen op de kleinere bedrijven. Kockelkoren is het daar niet helemaal mee eens. "Bij lasten onder dwangsom gaat het inderdaad vaak om heel kleine bedrijven die zonder vergunning werken. Dat zal een groot intermediairbedrijf zich uiteraard niet in het hoofd halen. Maar als wij boetes uitdelen, doen wij dat in voorkomende gevallen ook bij grotere intermediairs of banken, zoals onlangs de Postbank."
 
Tegenstribbelen
De effectiviteit en de kosten van de AFM worden mede bepaald door het tegenstribbelen van bemiddelaars die door de toezichthouder onder de loep worden genomen. "Een deel van de intermediairs is te bewegen tot een behoorlijke samenwerking met ons. Als een bedrijf ervoor heeft gekozen om bewust klanten te misleiden, kan ik begrijpen dat het onderdeel is van de aanpak. Maar in andere gevallen is er eerder sprake van laksheid of ondeskundigheid bij de betrokken ondernemer. Dat is dom, want daarmee haal je je veel ellende op de hals."
 
   "De duur van onze onderzoeken is moeilijk in te schatten", zegt hij. "Het ligt er maar aan hoe lang de ondernemer het wil rekken. Je hebt er die echt het maximale uit de poppenkast willen halen. Er zijn veel legale juridische stappen te bedenken die de zaak kunnen ophouden; vaak komen de meest aparte smoezen ter tafel. Het probleem is dat overal officiële termijnen voor zijn. Deze rechtsbescherming die iedere ondernemer geniet, kunnen en willen wij niet veranderen."
 
Oplopende nota's
De toename van de kosten die gemoeid zijn met het toezicht door de AFM, is het grootste pijnpunt voor het intermediair. Tussenpersonen hikken steeds meer aan tegen de almaar oplopende nota's. De laatste rekening kwam tot 83% hoger uit dan een jaar eerder. "Het toezicht op bemiddeling en advisering is van het begin af aan tegengevallen", erkent Kockelkoren.
 
   "Daar zijn verschillende oorzaken voor. Ten eerste zijn wij het proces ingegaan met nogal conservatieve veronderstellingen over wat er nu aan schortte in de branche. Wij wisten niet wat het probleem was en de brancheorganisaties bleken het ook niet te weten. Het proces van de vergunningverlening in 2006 bleek al vrij moeizaam te verlopen, omdat relatief veel bemiddelaars incomplete informatie leverden.
 
   De tweede tegenvaller was dat de onderkant van de markt eigenlijk veel groter was dan wij dachten. Onze inschatting was ooit dat circa 15% van de markt tot de slechte adviseurs zou behoren, maar inmiddels blijkt het eerder om zo'n 25% van de markt te gaan. Dat scheelt nogal in de kosten."
 
Geen begrotingsdiscipline
De Federatie Fidin heeft haar leden inmiddels opgeroepen bezwaar te maken tegen de rekening van de AFM en verwijt de toezichthouder een gebrek aan begrotingsdiscipline. De vrees leeft dat de begroting over 2008 (€ 11 mln) met meer dan de helft wordt overschreden.
 
   Kockelkoren is het met deze stelling van Fidin niet eens. "De toename van de toezichtskosten is vooral terug te voeren op het feit dat we beduidend meer problemen tegenkomen. Ik denk overigens dat marktpartijen niet blij zouden worden als we bij grotere problemen onze inspanning niet zouden opvoeren. Uiteindelijk is iedereen gebaat bij een schone markt." Daarnaast is de begroting van de AFM gecompliceerd, omdat heffingen zorgvuldig toegedeeld moeten worden aan individuele ondernemers. "Om een rechtvaardige verdeling te krijgen, moeten we werken met een systematiek die buitengewoon complex is en moeilijk uit te leggen."
 
Wanbetalers
De kosten van de AFM zijn de afgelopen jaren nog eens extra gestegen door het grote aantal wanbetalers. Dat was althans het antwoord dat minister Bos gaf op Kamervragen over dit onderwerp. De AFM reserveert geld voor deze 'oninbare vorderingen'. De euro's voor die voorzieningen worden door de betalende instellingen opgebracht.
 
Om hoeveel wanbetalers gaat het eigenlijk?
 Kockelkoren: "Een deel van de rekeningen over 2007 is nog steeds niet voldaan. Daarnaast zijn de rekeningen voor 2008 recentelijk de deur uit gegaan. Wij kunnen voor deze rekeningen slechts ruwe schattingen maken welk deel mogelijk niet betaald gaat worden. Het is heel goed mogelijk dat betalingen niet binnenkomen, omdat sommige bemiddelaars failliet zijn of de branche op een andere manier hebben verlaten."
 
Beperkt bedrag
Kockelkoren kan zich voorstellen dat Fidin een principiële discussie wil omtrent de heffingssystematiek. "Het principe dat nu de goeden moeten betalen voor de slechten die de markt verlaten, wordt – gegeven de fase van toezicht waar we nu inzitten – terecht door Fidin ter discussie gesteld." Wat betreft de hogere kosten als gevolg van de grotere inspanning van de AFM wil hij liever niet reageren op de oproep van Fidin om een bezwaarschrift in te dienen. "Ik denk dat ze dit met name bij minister Bos moeten aankaarten. Ik vrees overigens dat ze weinig kans maken." Wel wordt overigens met Fidin samengewerkt om een collectieve procedure mogelijk te maken.
 
   Hoewel de toezichtkosten veel tussenpersonen een doorn in het oog zijn, is Kockelkoren van mening dat op de AFM-nota nog steeds een beperkt bedrag staat, afgezet tegen de verdiensten van een gemiddeld intermediairbedrijf. "De beste manier om de kosten van het toezicht naar beneden te krijgen, is trouwens verbetering van de effectiviteit van het toezicht en betere maatregelen door de branche om de dienstverlening op een hoger niveau te brengen. Simpel gezegd: als wij ons inspannen en de brancheorganisaties ook, dan komen wij gezamenlijk een heel eind."
 
Kracht onderschat
   Duidelijk is dat de kredietcrisis onder het intermediair slachtoffers zal maken. De toezichthouder vreest echter niet dat bemiddelaars er door een combinatie van overheidseisen en acties van de AFM massaal de brui aan gaan geven. "Daar geloof ik niets van", zo wuift Kockelkoren die dreiging weg. "Bij elke crisis staan er in de branche zelfbenoemde goeroes op die hel en verdoemenis preken en voorspellen dat er honderden tussenpersonen zullen verdwijnen. Ik denk dat het intermediair stelselmatig wordt onderschat. Onderzoek onder tussenpersonen van onder meer Bureau D&O laat zien dat de branche in staat is zich aan te passen en een deel van de ondernemers staat er nu zelfs beter voor."
 
Sneller verbeteren
"Ons uiteindelijke doel is ten eerste om de zo beruchte onderkant van de markt aanzienlijk te verkleinen", zegt Kockelkoren. "Het tweede belangrijke doel is dat de advisering van het gemiddelde intermediair op een hoger niveau komt. Op dit moment is dat helaas nog onvoldoende het geval."
 
   De AFM wil dienstverleners die zich inspannen om hun kwaliteit goed te waarborgen meer gaan belonen. Zo gaat de absolute hoogte van de korting voor deelnemers aan de Stichting Financiële Dienstverlening omhoog. Ook overweegt de AFM korting te gaan aanbieden aan deelnemers van het kwaliteits- en integriteitssysteem van het Dutch Securities Institute. Daarnaast ondersteunt de AFM bijvoorbeeld de Stichting Excellent Adviseren door vragen te beantwoorden en mee te denken over nieuwe praktijkvoorbeelden.
 
 
Theodor Kockelkoren (40) studeerde Elektrotechniek aan de Universiteit van Eindhoven en behaalde een MBA bij het prestigieuze instituut Insead in Fontainebleau. Sinds 1 februari 2008 maakt hij deel uit van het bestuur van de AFM, speciaal belast met de financiële dienstverlening door banken, verzekeraars en intermediairs. de markttoegang en de toezichtgroepen financiële ondersteuning. Voor hij in 2002 bij de AFM kwam werken was hij zeven jaar in dienst van McKinsey. Kockelkoren is gehuwd en vader van een dochter en twee zoons.
 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.