nieuws

Nog maar een handvol transparante adviseurs

Archief

Oosterbaan: BGFO

ingrijpender dan WFT
Verreweg de meeste tussenpersonen voldoen vlak voor 1 april nog niet aan de eisen van transparantie, zo bleek tijdens een bijeenkomst die de Federatie van Assurantieclubs in Nootdorp hield.
 
Op de door bijna driehonderd intermediairs bezochte avond gingen er aarzelend zo'n twintig vingers de lucht in bij de vraag wie er nu eigenlijk al 'transparant' adviseerde. "Over de inhoud van transparantie wordt nog betrekkelijk weinig geschreven en dat is vreemd, want het zal wel de essentie van ons vak veranderen", zei inleider Jurjen Oosterbaan. "Provisie hield namelijk ook het systeem van solidariteit in stand. Met de provisie voor de één kun je de extra uren voor de ander betalen. Volledige transparantie zet de solidariteit onder druk. Daarmee mee zijn de nieuwe regels van het Besluit Gedragstoezicht Financiële Ondernemingen (BGFO) ingrijpender geworden dan de WFT zelf."
 
   De coulanceperiode tussen 1 januari en 1 april van dit jaar is in zijn ogen redelijk verwarrend, terwijl die ook nog eens de ongelijkheid in de hand werkt. "In feite moet iedereen op dit moment al transparant zijn en per 1 april valt definitief het doek. Als adviseur kun je je dan nergens meer achter verschuilen. Of je de juiste gegevens wel of niet hebt gekregen, maakt niet uit", aldus Oosterbaan. "Mijn advies is overigens om niet tot 1 april met de transparantie te wachten wanneer de beloning bekend is, maar om zo snel mogelijk van start te gaan."
 
Complexe producten
   Naast eisen aan de transparantie stelt het BGFO eisen aan de hoogte, de vorm en de uitbetaling van de provisie en ook nog aan de vorm van de informatie die de klant krijgt. Producten die onder de regelgeving van de BGFO vallen, zijn complexe producten zoals levensverzekeringen (maar geen overlijdensrisico of uitvaart), de spaarrekening eigen woning en een combinatie van financiële producten waarvan er één afhankelijk is van de waarde van financiële markten. Tot de complexe producten wordt ook gerekend het hypothecair krediet in alle vormen, hoewel het effectendeel van de effectenhypotheek onder Mifid valt.
 
   De wijziging van het BGFO is niet van toepassing op schadeverzekeringen, arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en woonlastenverzekeringen, tenzij deze een onderdeel zijn van een hypotheek of een complex product.
 
   Onder het BGFO vallen ook geen pensioenvoorzieningen die door de Pensioenwet worden gereguleerd, zoals bedrijfstakpensioenfondsen en ondernemingspensioenfondsen. Dat geldt weer niet voor de verzekerde pensioenregelingen die onder de WFT vallen.
 
Directe beloning
   Verder heeft de regelgeving uitsluitend betrekking op provisie en meestal niet op situaties waarbij de adviseur rechtstreeks beloond wordt door de klant via bijvoorbeeld uurdeclaraties, abonnementen en een verrichtingentarief. Eén van de uitzonderingen is het dienstverleningsdocument: dat is ook nodig bij directe beloning beloning door de klant.
 
   De communicatie van de transparantie luistert nauw, zegt Oosterbaan. "Die moet actief en schriftelijk zijn en voorafgaand aan de totstandkoming van de overeenkomst worden verstrekt. Verder is de informatie vormvrij en hoeft de klant niet voor akkoord te tekenen. Wel moet de adviseur kunnen aantonen dat de klant het dienstverleningsdocument heeft gezien, eventueel per mail. Hij zal zijn proces zo moeten inrichten dat dit mogelijk is"
 
Fles wijn
   Apart is op dit moment de positie van de direct werkende aanbieders, zegt hij. "Omdat ze hun eigen producten verkopen, hoeven ze niet transparant te zijn. Op dit moment moeten zij alleen maar netjes melden dat er kosten worden gemaakt voor distributie en advisering. Er is wel afgesproken dat zij per 1 juli volledige transparantie bieden, maar ik durf er een fles wijn op te zetten dat dit niet lukt omdat banken en verzekeraars met het ministerie hebben afgesproken om de tijd te nemen voor grote wijzigingen die van invloed zijn op de totale automatisering van het bedrijf."
 
Provisiebalans
De verhouding tussen afsluit- en doorloopprovisie is op dit moment nog 70-30, maar die gaat via 60-40 in 2010 naar 50-50 in 2011 en het is beter daar nu al rekening mee te houden, stelt Oosterbaan. "Het probleem is wel dat de meeste kosten aan het begin van de rit zitten. De verschuiving van afsluit- naar doorloopprovisie betekent dat je niet al je kosten in één keer gefinancierd krijgt en dat je die moet gaan voorfinancieren. De provisiebalans geldt voor alle complexe producten met uitzondering van lineaire, aflossingsvrije en annuïtaire hypotheken. Maar het ministerie heeft wel duidelijk gemaakt dat ook hier de provisiebalans zal worden ingevoerd wanneer iedereen plotseling deze producten gaat verkopen, zoals in het verleden ook met uitvaartpolissen is gebeurd."
 
Serviceproviders
Door de nieuwe BGFO-regels worden met name de serviceproviders hard geraakt, zegt hij. In tegenstelling tot het intermediair mochten zij nog wel 100% afsluitprovisie ontvangen. Ook deze bedrijven gaan nu naar 70%, terwijl op hetzelfde moment de omzetbonus is verboden en het per 1 juli ook afgelopen is met de kwaliteitsbonus. Daarnaast worden, als het aan de minister ligt, per 1 juli ook andere extraatjes zoals de schapvergoeding verboden, zodat er vanaf die datum alleen maar maar postgerelateerde bonussen zijn.
 
Bovenmatigheidstoets
Een van de hoofdpunten in het BGFO is de inducementregeling. "Wij hebben hier zelf de term bovenmatigheidstoets voor bedacht", aldus Oosterbaan. "Dit houdt in dat de AFM vanaf 1 juli kan toetsen of de beloning die het intermediair krijgt in de vorm van provisie bovenmatig is." De toets geldt voor alle complexe producten en hypotheekvormen die na 1 januari 2009 tot stand zijn gekomen, maar niet voor directe beloning.
 
   Hoofdregel bij de inducementregeling is dat de bemiddelaar geen provisie ontvangt die niet noodzakelijk is voor de dienstverlening. De enige uitzondering daarop is provisie die cumulatief voldoet aan de volgende voorwaarden: de klant moet volledig geïnformeerd worden, de provisie moet de kwaliteit van de dienst ten goede komen en de provisie mag geen afbreuk doen aan de inzet voor de belangen van de consument.
 
   "Voorwaarde één en voorwaarde drie zijn duidelijk, maar voorwaarde twee is voor meerderlei uitleg vatbaar. Duidelijk is in elk geval dat de hoogte van de beloning in verhouding moet staan tot de verleende diensten. Dit betekent niets meer of minder dan een wettelijke doorbraak van de solidariteitsgedachte", meent Oosterbaan.
 
Onwerkbare situatie
   "Ik weet toevallig dat de AFM niet op zo'n toetsing zit te wachten", zegt hij. "Welke normen moet je in hemelsnaam hanteren om uit te maken of iets een buitensporige beloning is? Dat proces begint al bij de verzekeraar, die niet precies weet of zijn beloning wel passend is voor de activiteiten van een tussenpersoon. Voordat je het weet, zit je in een onwerkbare situatie. Dat heeft de AFM ook beseft en daarom hebben ze al laten weten dat de regel weliswaar per 1 januari in werking is getreden, maar dat er voorlopig geen sancties volgen. Een adviseur die een normale prestatie levert en daarvoor een normale beloning ontvangt, heeft dus voorlopig niets te vrezen en moet alleen oppassen als hij een huis van bijvoorbeeld € 25 mln moet financieren."
 
   De AFM zal overigens met een notitie over de buitensporigheidstoets komen, maar daarover wordt eerst met de verzekeraars en de verantwoordelijke partijen vergaderd. "Dat kan wel even duren en zal wel weer de nodige commotie geven. Bovendien kan het opnieuw leiden tot verwijdering tussen intermediair en aanbieders", verwacht Oosterbaan.
 
Dienstverleningsdocument
Binnen het BGFO is een belangrijke plaats ingeruimd voor het dienstverleningsdocument. De adviseur moet dat actief en aantoonbaar verstrekken. De klant hoeft overigens niet voor ontvangst te tekenen. Samenvoeging met andere documenten is alleen mogelijk als het geen document is dat de klant bindt. "Kijk uit met wat u in de dienstenwijzer en de cliëntenovereenkomst meldt. Uw klant leest die documenten waarschijnlijk niet, maar zijn advocaat wel", waarschuwt hij.
 
   "In het dienstverleningsdocument moet onder meer komen te staan welke beloning de bemiddelaar krijgt en omdat hij dit nog niet weet op het moment dat de klant het krijgt, heeft de wetgever bedacht dat hij dan maar de bekendste hypotheekvormen met de daarbij behorende beloningen op een rijtje moet zetten."
 
'Uw klant leest het dienstverleningsdocument waarschijnlijk niet, maar zijn advocaat wel.'
 
Directe beloning
Het hele transparantieverhaal geldt niet bij directe beloning: uurvergoeding, kosten van een abonnement, een verrichtingentarief of een vast percentage van de hypothecaire geldlening. "Hoewel ik zelf een voorstander ben van het provisiesysteem, heeft de directe beloning een aantal grote voordelen", zegt Oosterbaan. "Terugboeking is hier niet van toepassing en dat geldt ook voor de transparantie-eisen en de bovenmatigheidstoets. Ook met de provisiebalans heb je uiteraard niets te maken."
 
Klant betaalt problemen niet
"Ik adviseer dan ook de mogelijkheden van directe beloning goed te onderzoeken zonder overhaaste beslissingen te nemen. Het is verstandig om te focussen op het verklaren van uw toegevoegde waarde en scherp te zijn op inefficiënte bedrijfsprocessen. Klanten zullen niet willen betalen voor uw computerproblemen. Ook is het slim om alert te zijn op variabele beloningen, gebaseerd op omzet. Dikke bonussen voor eigen medewerkers zijn niet meer van deze tijd."
 
Door één deur
"Het wordt in deze tijd steeds belangrijker dat je met je verzekeraar door één deur kan", zei consultant Henk Duthler tijdens de discussie over de veranderende verhouding tussen intermediair en aanbieders. "Eén ding is zeker Henk, wij komen samen niet door één deur", grapte Jurjen Oosterbaan tegen de eveneens flink uit de kluiten gewassen Duthler.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.