nieuws

‘Wet banksparen zal calculerend gedrag in de hand gaan werken’

Archief

De mogelijkheid om per 1 januari komend jaar bij een bank fiscaal gefaciliteerd te sparen voor de oudedagsvoorziening zal de solidariteit aantasten, verwacht fiscaal specialist Herman Kappelle (Aegon). “Het werkt calculerend gedrag in de hand.”

Kappelle somde een aantal bezwaren op tegen de nieuwe wet tijdens het Adfis-seminar van Aegon, dat werd bezocht door zo’n 250 pensioenspecialisten. Ook PvdA-Kamerlid Staf Depla, samen met Stef Blok (VVD) indiener van het wetsvoorstel, was aanwezig om zijn reactie te geven op de tegenwerpingen.
Een onvolkomenheid is volgens Kappelle, directeur van Aegon Adfis, adviesgroep voor juridische en fiscale zaken, dat bij een bankspaarproduct de uitkering niet vast en gelijkmatig is. “Bij banksparen ontbreekt de sterftekans in de berekening van de uitkeringen. Alleen de rente en de duur worden daarin meegenomen. Bij tegenvallende rendementen wordt de minimale looptijd – tot 85 jaar – niet gehaald, omdat dan de spaarpot leeg is.”
Een belangrijk verschil tussen sparen bij een bank en bij een verzekeraar is dat een lijfrentepolis levenslang uitkeert, terwijl het bankproduct tot de 85-jarige leeftijd als einddatum hanteert. “Alleen als gedurende de uitkeringsperiode exact het rendement wordt gehaald waarmee is gerekend, zal de laatste uitkering uit het bankspaarproduct gelijk zijn aan de voorlaatste. Anders is de laatste uitkering altijd lager en is er dus geen sprake van een vaste uikering.” Kappelle illustreert dat aan de hand van een verwacht rendement van 4%. “Als het kapitaal _ 100.000 bedraagt en de uitkering op 65-jarige leeftijd moet ingaan, bedraagt de uitkering _ 7.350 per jaar achteraf. Bij een daadwerkelijk rendement van 3% is echter de pot na 18 jaar al leeg; bij 5% vinden uitkeringen plaats tot 24 jaar na het ingaan van de uitkeringsfase. In beide gevallen is geen sprake van een lijfrentespaarrekening in de zin van het wetsvoorstel.”
Gelijk speelveld
Kappelle wijst verder op de wet van de grote getallen die bij verzekeringen een rol speelt. “Het langlevenrisico en het kortlevenrisico vallen over het gehele verzekerdenbestand genomen tegen elkaar weg. Maar dat werkt alleen bij een groep die voldoende omvang heeft. Als nu het banksparen wordt geïntroduceerd, krijgen we te maken met calculerend gedrag: de bovengemiddeld gezonde klant zal naar een verzekeraar gaan, de minder gezonde zal voor een bank kiezen. De verzekeraar keert immers levenslang uit, terwijl bij de bank bij voortijdig overlijden nog altijd het opgebouwde tegoed beschikbaar is. “De verzekeraar krijgt dus de ‘slechte risico’s’ – de gezonde mensen – en zal zijn tarieven moeten aanpassen, waardoor weer meer mensen naar de bank gaan. Daarmee komen we in een neerwaartse spiraal terecht. De solidariteit tussen gezond en ongezond verdwijnt.”
Kappelle vraagt zich verder af of er wel een gelijk speelveld ontstaat. “Er moet bijvoorbeeld wel een eerlijke kostenvergelijking mogelijk zijn: niet de eerste kosten bij de verzekeraar vergelijken met de doorlopende kosten bij de bank. Bovendien is het adviseren over en het administreren van een verzekering iets anders dan het openen en bijhouden van een bankrekening waarvan je eens in de zoveel tijd een dagafschrift ziet.” Zijn voorgestelde oplossing is dat de klant alleen in de opbouwfase kan kiezen tussen een bank of een verzekeraar, en de uitkering altijd via een verzekeraar zal moeten lopen. “De technische onvolkomenheden doen zich vooral voor in de uitkeringsfase. Dan gaan leven- en sterftekansen een rol spelen.”
Reactie Depla
Depla erkent dat de bankspaarwet het effect kan hebben dat klanten afhankelijk van hun (zelf ingeschatte) gezondheid gaan kiezen voor een bank of een verzekeraar. “Maar die consequentie hebben we aanvaard. Overigens vind ik het beroep op de solidariteit uit de mond van een verzekeraar op dit moment wel overkomen als een gelegenheidsargument. Onze belangrijkste drijfveer was dat de klant niet meer alleen bij een verzekeraar terechtkan. We wilden met name zelfstandigen, van wie er zo’n 900.000 zijn, meer mogelijkheden bieden.”
Detailzaken in de nieuwe wet zullen in lagere regelgeving moeten worden opgenomen, vindt Depla. “Ik heb dit wetsvoorstel ingediend, maar de uitwerking ervan ligt in deze fase niet meer op mijn bordje.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.