nieuws

Waardering van een assurantieportefeuille

Archief

door J.D. Steffan

Elke assurantie-tussenpersoon (atp) wordt tijdens zijn actieve periode een of meerdere malen geconfronteerd met de problematiek rond de waardering van een assurantieportefeuille. Dat kan zijn in situaties van aan- of verkoop van (delen van) assurantieportefeuilles, maar bijvoorbeeld ook bij inbreng van de onderneming in een BV. Dit artikel beoogt inzicht te geven in de methodiek van waardebepaling van assurantieportefeuilles en de factoren die op de waarde van een assurantieportefeuille van invloed zijn. Er zal niet worden ingegaan op de waardering van het volmachtbedrijf, omdat dit een voor dit artikel te uitgebreid exposé zou vergen van het technisch verzekeringsrendement van een portefeuille.
Portefeuillerecht
Waarom heeft een assurantieportefeuille een waarde? Een verzekeringsovereenkomst wordt immers afgesloten tussen een verzekeraar en een verzekerde; de atp treedt daarin ‘slechts’ op als intermediair. De rechtspositie van de atp is geregeld in de Wet Assurantiebemiddelingsbedrijf (art. 12 t/m 14); ingevolge deze bepalingen behoren de door bemiddeling van de atp gesloten verzekeringsovereenkomsten tot de portefeuille van die atp. Dit portefeuillerecht geldt ten opzichte van de verzekeraar en is mét toestemming van de verzekeraar overdraagbaar.
Traditioneel wordt bij de waardebepaling van assurantieportefeuilles de waarde benaderd als zijnde de uitkomst van de formule jaarlijkse provisie-omzet maal een factor. Deze methodiek vindt zijn oorsprong in wettelijke regelingen, zoals de Beschikking van 27 juni 1956 betreffende de ‘Regeling vergoeding voor toegewezen of in beheer gegeven verzekeringen’, welke beschikking is gebaseerd op art. 18 van de Wet Assurantiebemiddeling. Deze regelingen zijn overgenomen in de (nieuwe) Wet Assurantiebemiddelingsbedrijf en de ‘Regeling overname premie-incasso’ en hebben betrekking op de berekening van de afkoopsom te betalen door een verzekeraar nadat deze de premie-incasso van de atp heeft overgenomen. De afkoopsom wordt als volgt berekend (wettelijke factoren): 2 maal de jaarprovisie voor invaliditeitsverzekeringen; 1/2 maal de jaarprovisie voor ziektekostenverzekeringen; 1 1/2 maal de jaarprovisie voor overige schadeverzekeringen; 1 maal de jaarprovisie voor levensverzekeringen. De waarde die wordt bepaald op basis van deze factoren wordt in de praktijk ook wel beschouwd als de minimumwaarde van een assurantieportefeuille. In het vrije onderhandelingsverkeer worden hogere factoren gehanteerd.
Opbouw en ontwikkeling
Verreweg de belangrijkste activiteit in het kader van het waarderen van een assurantieportefeuille is het verkrijgen van inzicht in de opbouw en ontwikkeling van de portefeuille. Hiervoor zijn de gegevens omtrent de portefeuille van de laatste 3 tot 5 jaar nodig.
Allereerst moet worden geanalyseerd hoe de provisie- omzet van een portefeuille is samengesteld. Deze kan bestaan uit:
– continuatie- of verlengingsprovisie bij schadeverzekeringen;- afsluitprovisie op levensverzekeringen;- incassoprovisie op levensverzekeringen.In de praktijk speelt bij de waardering van een assurantieportefeuille de afsluitprovisie vanwege het eenmalig karakter geen directe rol. Wel dient men rekening te houden met het risico van terugbetaling van reeds ontvangen provisies (bij onnatuurlijk verval). Het grootste gewicht wordt toegekend aan de provisie die jaarlijks terugkeert. De afsluitprovisie dient men dus uit de provisie-omzet te elimineren.
Onderscheid naar branches
Verder moet worden vastgesteld, uit welke branches de portefeuille is opgebouwd en hoe hoog de provisie-omzet per branche is. Dit is relevant vanwege de verschillende contractvoorwaarden die op de polissen van toepassing zijn.
Zo heeft een brandpolis over het algemeen een contractduur van 10 jaar, terwijl een ziektekostenverzekering meestal jaarlijks opzegbaar is. Het risico van opzeggen van de verzekering en dus het verloren gaan van de toekomstige provisie is daarom bij een ziektekostenverzekering aanmerkelijk groter dan bij een brandverzekering. Dit dient weerspiegeld te worden in de waarde van de portefeuille.
Terugkijken
Ook is het van belang dat over een periode van 3 tot 5 jaar wordt nagegaan:
– hoeveel is er afgeboekt aan niet-inbare vorderingen?- wat de tien grootste klanten zijn en wat de kwetsbaarheid in de relatie met die klanten is?- hoeveel polissen op verzoek van cliënten zijn overgedragen aan andere tussenpersonen en verzekeraars (direct-writers)?- wat is de gemiddelde resterende contractduur?Genoemde factoren zijn alle relevant voor het rendement van een portefeuille.
Commerciële potentie
Daarnaast zijn er factoren van kwalitatieve aard die een aanwijzing geven omtrent de commerciële potentie die een portefeuille heeft; welke mogelijkheden zijn er om de provisie-omzet bij het huidige verzekerdenbestand te vergroten. Deze factoren zijn onder meer: opbouw verzekerdenbestand naar particulieren en bedrijven; samenstelling van het verzekerdenbestand, bijvoorbeeld concentratie van bepaalde beroepsgroepen of bedrijfstakken; gemiddelde leeftijd verzekerden; aantal bestaande polissen per verzekerde; gemiddelde premie per polis; welke verzekeringsmaatschappijen zijn bij de portefeuille betrokken?
Oordeel over kwaliteit
Nadat deze analyse van de portefeuille is uitgevoerd, moet een oordeel over de kwaliteit van de portefeuille worden gevormd. Dit oordeel dient vervolgens te worden vertaald in een verhoging van de factor.
Op portefeuilles van matige kwaliteit zullen vermenigvuldigingsfactoren worden toegepast die dichter liggen bij de in wettelijke regelingen genoemde factoren dan portefeuilles van hoge kwaliteit. Gesteld zou kunnen worden, dat op een portefeuille van gemiddelde kwaliteit al gauw een factor van gemiddeld 2,5 tot 3 wordt toegepast voor de waardebepaling. Hiermee zijn we er echter nog niet. Er zijn nog factoren die van invloed zijn op de prijs zoals die uiteindelijk tot stand komt. Deze factoren spelen een rol in het onderhandelingsproces tussen koper en verkoper. In feite hebben we het dan over de marktomstandigheden zoals: is er al dan niet veel vraag naar portefeuilles, wie is de koper resp. verkoper en wat zijn zijn motieven?
Strategische waarde
Een verzekeringsmaatschappij die haar verkoopkanalen wil uitbreiden, kan aan een aankoop een strategische waarde toekennen, welke ertoe kan leiden dat een meer dan gemiddelde prijs wordt betaald. Zo zal een koper die de nieuwe portefeuille zonder uitbreiding van zijn organisatie in zijn eigen portefeuille kan opnemen, vaak bereid zijn meer te betalen. Dit zijn factoren die er uiteindelijk toe leiden, dat prijzen voor portefeuilles worden overeengekomen gebaseerd op factoren van 4 à 5 maal de jaarprovisie.
Aandachtspunten
Tenslotte wil ik nog wijzen op een aantal aandachtspunten die van belang zijn voor de wijze waarop de overdracht wordt uitgevoerd. De volgende punten dienen, teneinde achteraf problemen te voorkomen, vooraf te worden geregeld:
– wie draagt het risico van terugbetaling afsluitprovisie van levenposten?- hoe worden posten die in de pijplijn zitten, afgerekend?- hoe wordt het risico van klantenverlies als gevolg van wisseling van de atp beperkt?- verkrijgen van medewerking van de verzekeraar.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.