nieuws

‘Vooruitbetaalde hypotheekrente is gewoon aftrekbaar over 2000’

Archief

De hypotheekrenteaftrek onder het nieuwe belastingstelsel laat geen aardverschuivingen zien. Toch zijn er, naast de nu en dan oplaaiende discussie over juistheid en wenselijkheid van hypotheekrenteaftrek, enkele belangrijke wijzigingen te melden. Interessant is verder de aftrekbaarheid van de hypotheekrente die is vooruitbetaald in het jaar 2000.

Alfred Lagendijk
In het systeem van de Wet Inkomstenbelasting 2001 worden de inkomsten uit eigen woning belast in box 1 (inkomsten uit werk en woning). Het tarief in box 1 is progressief. Het inkomen uit eigen woning wordt in box 1 vastgesteld aan de hand van het eigenwoningforfait (vroeger: huurwaardeforfait).
De mogelijkheid tot aftrek van rente van de eigen woning en kosten van geldleningen voor aankoop, onderhoud of verbetering van de eigen woning blijft gehandhaafd. Het belastingvoordeel wordt op dezelfde wijze berekend als voorheen, dat wil zeggen volgens het marginale tarief.
Vooruitbetaalde rente
Het systeem dat men een half jaar rente vooruit kan betalen en dan aftrek geniet in het jaar van betaling, blijft gehandhaafd. Veel mensen hebben vanwege de verlaging van de belastingtarieven in het jaar 2001 in december 2000 een half jaar rente vooruit betaald. Staatssecretaris Bos van Financiën heeft aangekondigd dat hij deze vooruitbetaling intensief zal gaan controleren op juistheid. Hij heeft gezegd dat deze vooruitbetaalde rente aftrekbaar is, mits voldaan wordt aan twee voorwaarden: de vooruitbetaling moet zijn overeengekomen en het mag niet gaan om een eenmalige vooruitbetaling.
Met de eerste conditie kan ik me heel wel verenigen. Een rentebetaling moet berusten op een afspraak, die overigens inhoudelijk niet meer hoeft voor te stellen dan een éénregelig briefje dat door beide partijen is ondertekend. Met de tweede conditie stelt de staatssecretaris zich – naar mijn mening – buiten de wet, omdat de Wet op de IB een dergelijke voorwaarde niet kent. Kortom, de belastingbetaler kan met vertrouwen het verzoek tot aftrek van vooruitbetaalde hypotheekrente tegemoet, mits maar voldaan is aan de voorwaarde dat de vooruitbetaling schriftelijk is overeengekomen.
Ik kan me nog wel voorstellen dat het herhaaldelijk vooruitbetalen van rente een indicator is dat er een afspraak bestaat tussen partijen om rente vooruit te betalen. In dat geval zou een schriftelijke afspraak zelfs kunnen ontbreken om toch hypotheekrenteaftrek te genieten; het feit dat de hypotheekrente al enige jaren vooruit wordt betaald, wordt dan gelijkgesteld met een afspraak tussen hypotheekgever en -nemer.
Overigens heb ik mij verbaasd over het feit dat er zoveel financiers niet in staat blijken om afwijkende rentetermijnen te incasseren. Hun voorwaarden kennen zo weinig flexibiliteit dat vooruitbetaling simpelweg niet mogelijk is. Eigenlijk onbegrijpelijk!
De eigen woning
De hypotheekrente is alleen aftrekbaar in box 1 mits het gaat om rente die is betaald voor een lening aangegaan voor de eigen woning. De belastingplichtige moet het eigendom van de woning hebben en de woning dient aan de belastingplichtige permanent (“anders dan tijdelijk”) als hoofdverblijf ter beschikking te staan. De rente van een tweede woning is niet in box 1 aftrekbaar, evenmin als er op die woning een eigenwoningforfait in box 1 van toepassing is.
De nieuwe wet kent ook een specifieke verhuisregeling, die moet bewerkstelligen dat een belastingplichtige door de verkoop van zijn eigen woning en de aankoop van een nieuwe woning fiscaal geen belemmeringen ondervindt. Een eigen woning die leeg staat in verband met verhuizing naar een andere woning wordt nog gedurende twee jaren aangemerkt als eigen woning. De belastingplichtige dient aannemelijk te maken dat de oude woning bestemd is voor verkoop; dit om speculatie met woningen te voorkomen.
Deze faciliteit wordt niet gegeven voor een woning die (tijdelijk) een andere bestemming heeft, een woning die bestemd is om als tweede woning gebruikt te worden, of een woning die in afwachting van verkoop tijdelijk wordt verhuurd. Ook voor het omgekeerde geval is een regeling getroffen. Als een woning, die binnenkort als eigen woning gaat dienen maar nog maximaal twee jaren leegstaat, wordt verbouwd of in aanbouw is, wordt deze mede aangemerkt als eigen woning.
Hierbij moet de belastingplichtige wederom aannemelijk maken dat de nieuwe woning is bestemd om binnen twee jaar te gaan fungeren als eigen woning. Ook geldt hier dat deze woning geen andere bestemming mag hebben dan de eigen woning. Het tijdelijk ter beschikking stellen van een woning aan derden – anders dan door verhuur -, bijvoorbeeld tijdens een vakantie, ontneemt een woning niet het karakter van een eigen woning.
Aftrekbare kosten
In de nieuwe wet is bepaald dat in de eerste plaats rente van schulden, daaronder begrepen kosten van geldleningen die zijn aangegaan ter verwerving van de eigen woning, aftrekbare kosten vormen. Rente van schulden die vervolgens zijn aangegaan ter betaling van deze rente zijn echter niet aftrekbaar. Deze aanvullende leningen vallen onder de vermogensrendementsheffing van box 3 en zijn in die box aftrekbaar.
Naast kosten van verwerving zijn kosten van verbetering of onderhoud op dezelfde wijze aftrekbaar. Uitgangspunt bij de aftrekbaarheid van rente ter zake van geldleningen voor aankoop, onderhoud of verbetering van een eigen woning is, dat aftrek slechts wordt verleend tot het bedrag dat daadwerkelijk nodig is om bovengenoemde kosten te financieren. Additionele kosten van geldlening, bijvoorbeeld voor een oudedagsvoorziening in de vorm van een lijfrente, vallen niet onder de aftrekbare kosten van box 1. Ook periodieke betalingen op grond van rechten van erfpacht, opstal of beklemming met betrekking tot de eigen woning zijn aftrekbare kosten.
Beperkingen
Hypotheekrente wordt ten opzichte van het oude systeem op een aantal punten ingeperkt. Een kapitaalsuitkering uit levensverzekering die valt onder een vrijstelling wordt in mindering gebracht op de maximale schuld die bij aankoop van een nieuwe woning in aanmerking genomen kan worden.
De achtergrond van deze regeling is de volgende. Het is voor belastingplichtigen die een vrijstelling hebben genoten ter zake van een kapitaalsuitkering bij verkoop van een woning over het algemeen aantrekkelijk om de aankoop van een nieuwe woning zoveel mogelijk te financieren met vreemd vermogen teneinde aftrek van hypotheekrente te creëren. De bedoeling van de wetgever is dat belastingplichtigen het aangegroeide vermogen aanwenden ter financiering van hun nieuwe woning. Teneinde de mogelijkheden van de renteaftrek te beperken is dit in de wet opgenomen.
Als toch wordt gekozen voor een extra financiering, wordt deze in box 3 in aanmerking genomen. In het algemeen zal er echter geen kapitaalsuitkering plaatsvinden bij verhuizing, zodat dit in de praktijk geen probleem vormt.
Tweede beperking is dat voor iedere belastingplichtige de hypotheekrente maximaal 30 jaar aftrekbaar is. De termijn van 30 jaar gaat in op het tijdstip dat de schuld in verband met de woning is aangegaan. Voor later aangegane schulden voor onderhoud of verbetering danwel aankoop van een duurdere woning begint een nieuwe 30-jaarstermijn te lopen. Per lening geldt derhalve een tijdslimiet van 30 jaar.
Na het verstrijken van de 30-jaarstermijn gaat de resterende schuld over naar box 3. De beperking van de aftrek voor rente van eigen woning zal niet met terugwerkende kracht ingevoerd worden. Voor reeds lopende hypotheken gaat de termijn van 30 jaar pas lopen op 1 januari 2001 en loopt derhalve pas af op 1 januari 2031. Uw opvolgers zullen het er druk mee krijgen.
Pensioenen & Verzekeringen van PriceWaterhouseCoopers.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.