nieuws

Voor moslims die zich strikt aan de islamitische wet houden en toch

Archief

een hypotheek of lening willen , biedt islamitisch bankieren uitkomst

Het geloof staat moslims niet toe rente te betalen. Er zijn constructies bedacht om dat te omzeilen, zodat islamieten bijvoorbeeld toch een hypotheek kunnen nemen. De Belastingdienst blijft vooralsnog echter een struikelblok. De hypotheekrente is aftrekbaar, de alternatieve constructie biedt dat voordeel nog niet. Aantal voorstanders halal-hypotheek groeit Moslims die vanuit hun geloof de traditionele vormen van bankieren en verzekeren afwijzen, hebben behoefte aan financiële producten en diensten die voldoen aan de sharia-principes, het islamitisch recht. Zo is het gebruik van financiële instrumenten op basis van rente (Riba) verboden. Rente wordt als onrechtvaardig beschouwd omdat alle risico’s bij de debiteur liggen en de kredietverstrekker toch een vaste vergoeding ontvangt voor beschikbaar gestelde gelden. Financiële producten die zijn gebaseerd op onzekerheid en gokken zijn verboden. Dit alles vertaalt zich in een afwijzing van conventionele verzekeringsproducten. Het idee dat de polishouder een premie betaalt, maar niet weet of (en wanneer) hij daar de vruchten van plukt, wordt als gokken gezien en daarom verworpen. Ook het exploiteren van onzekerheid – kenmerkend voor het verzekeringsbedrijf – is verboden. Beleggingen in vastrentende waarden zoals obligaties, en in bijvoorbeeld de varkens-, amusement-, wapen- en porno-industrie zijn niet toegestaan. Beleggen in bedrijven die opereren in strijd met de sharia is überhaupt verboden. Dat is immers onrein. De eerste succesvolle islamitische bank was de Egyptische spaarbank Mit-Ghamr, die in 1963 haar deuren opende. Sindsdien is islamitisch bankieren niet meer weg te denken uit de financiële wereld. Sinds 2000 is de markt voor financiële halal-producten wereldwijd met 15% per jaar gegroeid. Eind 2006 beheerden driehonderd islamitische financiële instellingen samen ? 298,5 mld. Het totaal beheerde vermogen in islamitische fondsen wordt op ? 400 mld geschat, aldus De Nederlandse Bank. Iran, Soedan en Pakistan zijn de grootste ambassadeurs van het moslimbankieren. Maar ook in Europa, en vooral het Verenigd Koninkrijk, krijgt het vaste voet aan de grond waar grote spelers als Citigroup en HSBC in islamitische financiële producten handelen. Bilaa Riba In Nederland is sinds een jaar de discussie over islamitisch bankieren aangezwengeld door de komst van Bilaa Riba Islamic Finance, een financiële instelling uit Leiden die werkt volgens de sharia. De bank heeft islamitische statuten, mannen en vrouwen werken er gescheiden en de instelling beschikt over een shariaraad die controleert of de producten voldoen aan het islamitisch recht. Wij zijn zelf moslims”, zegt Hakima Dini, een van de initiatiefneemsters. Bilaa Riba (letterlijk: zonder rente) biedt tot nu toe alleen halal-vriendelijke beleggingen. Halal-financieringen via het murabaha-systeem worden al een tijdje aangekondigd: de bank koopt in opdracht van de klant het product en die betaalt het bedrag terug met in plaats van rente een vergoeding voor verleende diensten. “Het doel van Bilaa Riba is om islamitische financiering mogelijk te maken in Nederland”, zegt Hakima Dini. Een instrument om dat te bereiken is de halal-hypotheek. En ook voor de hypotheek kwam Bilaa Riba met de murabaha-constructie op de proppen: de bank koopt het huis, waarna de koper het koopt van de bank met een opslag bovenop de verkoopprijs. Het enige minpunt is dat de opslag, in tegenstelling tot de hypotheekrente, niet fiscaal aftrekbaar is. Dus is er geen moslim die het in zijn hoofd zou halen zo’n veel duurdere hypotheek te sluiten. Toch diende Bilaa Riba het voorstel in bij de Belastingdienst. Tevergeefs, die redeneerde dat de opslagvergoeding geen hypotheekrente is en dus niet fiscaal aftrekbaar. Gerrit Zalm, destijds minister van Financiën, was niet van plan om de wet aan te passen om de halal-hypotheek mogelijk te maken. “Initiatieven moeten passen binnen de wettelijke mogelijkheden”, zei Zalm. En daarmee leek de kous af. Lobbyist Maar er is hoop voor de bank en de moslims die zij wil bedienen. Met het aantreden van Wouter Bos als minister van Financiën heeft het islamitisch bankieren een belangrijke lobbyist aan haar zijde. “Het ministerie van Financiën onderzoekt momenteel hoe de markt voor moslimbankieren in Nederland verder tot ontwikkeling kan worden gebracht”, zegt Bos. “In de eerste plaats omdat het islamitisch bankieren voldoet aan een vraag van de in Nederland woonachtige moslims. In de tweede plaats omdat wij hier een kans zien voor de Nederlandse financiële sector. Dubai en Londen ontwikkelen zich momenteel tot internationale centra voor islamitisch bankieren. Nederland is geschikt om hier ook een rol in te vervullen. Wij hebben een goed ontwikkelde en innovatieve financiële sector, goede regelgeving en solide toezichthouders. Een derde reden is dat het verbieden van islamitisch bankieren vanuit het oogpunt van terrorismebestrijding een averechts effect zal hebben. Ontkenning van een kennelijke behoefte kan ertoe leiden dat geldstromen via alternatieve kanalen buiten het zicht van de overheid lopen.” Toppunt van integratie Hakima Dini heeft geen marktonderzoek gedaan, maar is er van overtuigd dat er een grote behoefte bestaat aan de halal-hypotheek. “Dat merken wij aan reacties”, zegt ze. “Er zijn ruim 1,7 miljoen niet-westerse allochtonen in Nederland. Eén miljoen daarvan is moslim. Van de Nederlandse beroepsbevolking is 5% moslim en boven de achttien jaar. En het is juist bij de tweede en derde generatie dat er een sterkere identificatie is met de islam. Er is gewoon een markt voor.” Bovendien is er nog een andere reden waarom Dini pleit om islamitisch bankieren toe te laten tot de Nederlandse markt. “De hypotheek is daarbij het grootste struikelblok”, zegt ze. “Voor een eigen woning is een vrome moslim nu nog aangewezen op een oude sok. Nou ja, dat doen moslims dan niet, die stoppen het in het hoofdkussen. Maar het hebben van een eigen woning in Nederland is het toppunt van integratie. Het lijkt er nu op dat moslims liever huren, maar dat komt door het renteverbod. Nederlandse moslims willen hetzelfde als Nederlanders, maar dan halal. Islamitisch bankieren bevordert de integratie van Nederlandse moslims. Voor de economie is het goed, want dan blijft het geld in Nederland rouleren en moslims hoeven niet langer te kiezen tussen hun religie en financiële diensten en producten. Bovendien zal een eigen woning moslims meer betrekken bij hun woonomgeving.” Amsterdam Dat is ook de reden waarom de gemeente Amsterdam er bij minister Bos op aandringt, om haast te maken met de halal-hypotheek. Met deze speciale hypotheek hoopt de gemeente de koopwoningenmarkt beter bereikbaar te maken voor moslims. Volgens Amsterdam zijn er alleen in de hoofdstad al 19.000 mensen die interesse zouden hebben in een dergelijke financiering. Raadslid Hetti Willemse stelt dat het niet uniek om speciale regelingen voor bepaalde conservatieve geloofsgroepen te treffen. “Er bestaat in Nederland een fonds waarin gereformeerden die zich niet mogen verzekeren, geld storten en gezamenlijk sparen. Als er een ramp gebeurt, mensen ziek worden of een ongeluk krijgen, ontvangen ze een vergoeding uit het fonds, om zo een verzekering te kunnen omzeilen. Streng gelovigen mogen zich niet verzekeren tegen de wil van God, maar ze mogen wel sparen.” Amsterdam denkt dat met de komst van de islamitische hypotheek niet alleen de integratie bevorderd wordt, maar ook de doorstroming op de woningmarkt. “Omdat de islam het betalen van rente niet toestaat, raakt deze groep buitengesloten van het bezit van een eigen woning. En dat is onwenselijk”, aldus het stadsbestuur. Grote Nederlandse banken Alleen met de kleine nichebank Bilaa Riba zal het Wouter Bos niet meevallen om islamitisch bankieren in Nederland te introduceren. Wil hij zijn ambitie verwezenlijkt zien, dan moet hij met de Belastingdienst om de tafel en de grote Nederlandse banken zo ver zien te krijgen om aan islamitisch bankieren te gaan doen. Veel banken krabben zich nu nog achter de oren over de vraag of ze er iets mee moeten en hoe dat zou moeten. Er zouden dan aparte afdelingen opgezet moeten worden, personeel moet opgeleiden worden en er moeten nieuwe producten ontwikkeld worden. Dat kost veel geld. Bilaa Riba mag dan bestaan, de markt is nog grotendeels onontgonnen terrein en vereist specifieke kennis. Fortis zegt zich nog te beraden. Tot nu toe heeft alleen de Rabobank zich openlijk op financiële halal-producten georiënteerd. Uit een onderzoek van de Rabobank van twee jaar geleden bleek dat 200.000 van de één miljoen moslims in ons land interesse zouden hebben in islamitisch bankieren. Sindsdien experimenteert de bank in twee vestigingen met zogenaamde GoedeDoelenRekeningen, producten die voldoen aan de islamitische principes. Bij deze spaarrekeningen gaat de spaarrente naar de Stichting Boomkwekerijmuseum of de Stichting MaroquiStars, die bekende Marokkaanse en Nederlandse professionals inzet om Marokkaanse jongeren een betere toekomst in het vooruitzicht te stellen. “Sinds dat onderzoek van twee jaar geleden is er niet veel veranderd”, zegt Rene Looman van de Rabobank. “Er zit niet veel beweging in. Op hypotheekgebied hebben we wat verkenningen gedaan, maar dat stuitte iedere keer op fiscale bezwaren. Daardoor is de productontwikkeling op de waakvlamstand gezet, zoals wij dat noemen. Het ministerie van Financiën is met een onderzoek bezig naar islamitisch bankieren. Dat wachten we af. Zo is de stand van zaken momenteel.” Een woordvoerder van het ministerie van Financiën zegt echter niets te weten van een onderzoek naar islamitisch bankieren of een halal-hypotheek. “Wij zijn daar niet actief mee bezig”, zegt hij. “Als er aanbieders zijn die met een dergelijk product de markt willen betreden en dat op de hypotheekrenteaftrek willen laten toetsen, dan komen wij in actie. Maar wij zijn hier niet zelf actief een model aan het verzinnen. We zijn wel in gesprek met partijen, maar passief. We wachten af. Het is aan de markt. Als zij met iets komt, kan dat bij ons getoetst worden.” Voor Hakima Dini is het gewoon een kwestie van tijd. “Maar dat de halal-hypotheek er komt, is zeker.” Vanwege hun geloof valt een hypotheek niet binnen het bereik van veel moslims. Auteur:GL Datum:17 – 10 – 2007 Bestandsnaam:GL_HypospecialHalal.doc Rubriek: Trefwoord:

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.