nieuws

Verzekeraars prikkelen politiek met WMK-maatregelen

Archief

,,Het vooraf laten tekenen van een machtiging tot inzage in het medisch dossier is in strijd met de bedoeling van de Wet Medische Keuringen (WMK). In de tweede plaats vormen wachttijden die een algehele uitsluiting inhouden een belemmering voor de arbeidsmobiliteit.” Uit deze woorden van staatssecretaris Frank de Grave blijkt één ding duidelijk: de politiek is geprikkeld door de maatregelen die de levensverzekeraars vrij massaal nemen om de negatieve gevolgen van het keuringsverbod voor pensioenverzekeringen ongedaan te maken.

De levensverzekeraars zijn na de inwerkingtreding van de Wet Medische Keuringen volop in beweging gekomen. Uit de ronde die AM heeft gemaakt langs de loketten van de 25 grootste levensverzekeraars van ons land, blijkt dat de reacties sterk variëren.
Sommige maatschappijen zien in het verbod op het stellen van gezondheidsvragen en het verrichten van keuringen bij het aangaan van een pensioenverzekering geen reden tot het wijzigen van tarieven en/of voorwaarden. Andere bieden echter tot vijf jaar lang geen dekking meer, verhogen de risicotarieven tot 20%, of keren niet uit als inzage in het medisch dossier wordt geweigerd.
Machtiging
Meest in het oog springende maatregel is het door aspirant-verzekerden laten ondertekenen van een machtiging bij het aangaan van de verzekering. Hooge Huys was de eerste verzekeraar die bekend maakte met machtigingen te gaan werken. Generali, Ohra en Zwolsche Algemeene hebben dit voorbeeld inmiddels gevolgd.
Met behulp van de machtiging willen verzekeraars inzage krijgen in het medische dossier van de verzekerde. De inzage hoeft niet per se letterlijk te worden genomen; onder inzage valt ook het door de behandeld arts(en) antwoord geven op bepaalde vragen. De betreffende maatschappijen benadrukken dat inzage alleen wordt verlangd bij het (sterke) vermoeden dat het voorval – overlijden of arbeidsongeschiktheid – terug te voeren is op een bij aanvang van de verzekering reeds bestaande aandoening. Als dat laatste wordt bewezen, vervalt de dekking.
De machtigingsconstructie is geen vondst van Hooge Huys. Eind vorig jaar heeft het Verbond van Verzekeraars in een brief aan minister Els Borst al aangegeven voornemens te zijn om de leden te adviseren met machtigingen te gaan werken. Het advies is nog niet officieel uitgegaan, maar is evenmin van tafel. ,,De komende gesprekken met de politiek, te weten staatssecretaris De Grave en minister Borst, zullen bepalend zijn voor ons standpunt”, licht Verbondswoordvoerder Willem Terwisscha toe. In het voorgenomen Verbondsadvies is overigens sprake van een machtiging met beperkte geldigheidsduur. Op Ohra na heeft nog geen enkele maatschappij zich daarbij aangesloten.
De Grave
In het wekelijkse vragenuurtje in de Tweede Kamer heeft De Grave vorige week zijn houding ten opzichte van de machtigingsconstructie al enigszins duidelijk gemaakt. ,,Het vooraf laten tekenen van een machtiging die de verzekeraar recht geeft op inzage in het medische dossier van de verzekerde, is ongewenst.”
Volgens De Grave is de machtigingsconstructie nadrukkelijk in strijd met de bedoeling van de Wet Medische Keuringen. ,,De kansen op de arbeidsmarkt van mensen ‘met een vlekje’ worden zo via een omweg belemmerd. Als betrokkene immers de machtiging weigert te ondertekenen, kan de werkgever de indruk krijgen dat hij of zij een probleem heeft.”
De Grave nuanceerde dit standpunt later door te stellen dat hij een algemene machtiging – dus in alle gevallen te gebruiken – afwijst. Tegen een bijzondere clausule heeft hij geen bezwaar. ,,Van verzekeraars kan niet gevergd worden dat zij ‘brandende huizen’ verzekeren. Een verzekeraar kan dus een machtiging gebruiken als hij van mening is dat het verzekerde risico bij het aangaan van de verzekering al bestond. Vergelijk het publieke stelsel, waar een uitvoerder ook met behulp van het medisch dossier uitkering kan weigeren, als kan worden aangetoond dat sprake was van een ‘brandend huis’.”
Te zwaar geschut
Wellicht dus dat het Verbond in De Grave een medestander kan vinden voor het voorgenomen advies met machtigingen te gaan werken. Resteert echter nog een obstakel: de medewerking van artsen aan inzage in medische dossiers.
Momenteel gebeurt dat alleen voor statistische doeleinden. Deze gegevensverstrekking vindt plaats op basis van een uit 1910 stammend akkoord tussen artsen en verzekeraars, de Vrede van Tilburg. In dit akkoord staat verder dat verzekeraars op hun polissen geen eis opnemen dat een geneeskundige verklaring over de doodsoorzaak moet worden overlegd en dat artsen vrij zijn een dergelijke verklaring af te geven.
Het standpunt van de artsen wordt bepaald door de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG). Bij die beroepsorganisatie zijn vrijwel alle in ons land actieve artsen aangesloten. Bij monde van jurist Paul Rijksen laat de KNMG weten geen aanleiding te zien de Vrede van Tilburg uit te breiden. ,,Wat verzekeraars nu willen, lijkt mij niet goed. Bij wet is keuring vooraf verboden en het werken met machtigingen lijkt mij het ontwijken van die wet.”
,,Maar waar het om gaat”, vervolgt Rijksen, ,,is dat de machtiging feitelijk een blanco volmacht voor de verzekeraar is en daar hebben wij bezwaar tegen. Het middels een machtiging standaard verstrekken van een medisch dossier aan een verzekeraar staat haaks op het medisch beroepsgeheim. Dit beroepsgeheim is van essentieel, algemeen belang. Het weegt naar onze mening zwaarder dan eventuele verzekeringsfraude.”
Zonder de medewerking van artsen hebben de door verzekerden ondertekende machtigingen geen enkele waarde. Rijksen: ,,Een verzekerde kan via een machtiging toestemming geven tot het overleggen van het medische dossier, maar dit blijft toch de individuele verantwoordelijkheid van de arts.”
Het standpunt van de KNMG is volgens Rijksen niet gebaseerd op algehele onwil. ,,Natuurlijk vinden ook wij dat fraude waar mogelijk moet worden bestreden. Maar het standaard machtigen tot inzage in medische dossiers is veel te zwaar geschut.” Verzekeraars moeten inzage maar afdwingen via de rechter, vindt Rijksen. ,,Als een arts weigert mee te werken ondanks een sterk vermoeden van fraude, staat de weg naar de rechter vrij. Zo gaat het in veel andere Europese landen ook.”
Geen inzage, geen uitkering
Hooge Huys heeft inmiddels al maatregelen genomen om niet afhankelijk te zijn van de medewerking van een individuele arts. ,,Voor de zekerheid hebben wij het recht op uitkering uitgesloten indien de verzekerde, diens rechtsopvolgers of de behandelend arts(en) niet meewerken aan de verstrekking van de benodigde gegevens.”
Hooge Huys stelt dat, in dergelijke gevallen, de nabestaanden maar een procedure moeten gaan voeren. ,,Zij krijgen immers geen uitkering als de arts medewerking weigert.”
Zurich
Hooge Huys gaat hiermee behoorlijk ver, in tegenstelling tot zusterbedrijf Reaal dat (nog) geen enkele wijziging in zijn voorwaarden aanbrengt. ,,Het is de enige manier om niet tot tariefsverhoging en dekkingsbeperking te hoeven overgaan”, zo luidt de Hooge Huys-verdediging.
Extremer is de ‘graag-of-niet-houding’ van Zurich bij individuele pensioenverzekeringen en kleine collectiviteiten (tot tien werknemers). ,,Als een aanvraagformulier niet vergezeld gaat van medische waarborgen, wordt de aanvraag niet in behandeling genomen. Want als je geen risico-inschatting kunt maken, kun je niet verzekeren.” Volgens Clasien Gielen van Zurich is dit niet in strijd met de wet. ,,Die wet verbiedt geen vrijwillige verstrekking van gegevens. Met dat gegeven gaan wij op een creatieve manier om.”
Carenzjaren
Meest populaire maatregel met het oog op de WMK is de invoering van wachttijden, door vrijwel alle maatschappijen carenzjaren genoemd. In de oorspronkelijk betekenis staat een carenzjaar voor: het jaar tussen het voordoen van het risico en de (eerste) uitkering. In WMK-verband staat carenztijd voor de periode waarin geen dekking wordt geboden.
Voor zover bekend hebben elf maatschappijen een wachttijd ingevoerd, variërend van één tot vijf jaar. Vaak wordt in deze wachttijd dekking voor overlijden en arbeidsongeschiktheid als gevolg van ziekte geheel uitgsloten. In enkele gevallen moet de maatschappij het verband aantonen tussen het voorval en een bij aanvang van de verzekering bestaande aandoening.
In de ogen van staatssecretaris De Grave kunnen algemene uitsluitingen van dekking geen goedkeuring vinden. ,,Dat acht ik ongewenst, omdat daardoor een belemmering zou optreden van de arbeidsmobiliteit.” Volgens De Grave vindt overleg plaats met de ministeries van Financiën en Justitie over een verbod op dergelijke algemene uitsluitingsclausules.
Verzekeraar ABN Amro Leven heeft zo zijn eigen kijk op de dekkingswachttijden. ,,Wij zijn een verzekeraar. Het hanteren van carenzjaren is juist niet-verzekeren. Dat past dus niet binnen onze filosofie.”
Tariefsverhogingen
Om de risico’s in te dammen, hebben inmiddels zeven maatschappijen hun tarieven voor de overlijdens- en arbeidsongeschiktheidsrisico’s verhoogd. En volgens Henk Ramoutar van Ohra kan ook de direct-writer op korte termijn niet om een tariefsverhoging heen. De gemiddelde tariefsverhoging ligt op 10%.
Tweede Kamerlid Rogier van Boxtel (D66), initiatiefnemer van de WMK, betwijfelt of deze tariefsverhogingen terecht zijn. In het vragenuurtje zei hij onder meer: ,,Men slaat klakkeloos de weg van premieverhoging in. Wij moeten niet altijd lijdelijk accepteren wat verzekeraars ons aanbrengen. Actuarissen werken uitsluitend bij de verzekeraars. Bij de overheid werkt er niet één.”
Volgens De Grave moet de overheid ook niet op de stoel van verzekeraars gaan zitten. ,,Wij hebben instanties als de mededingingsautoriteit om te beoordelen of er voldoende concurrentie is, die zorgt dat er qua prijsstelling geen rare dingen gebeuren.”
Een veel gehanteerde maatregel is voorts het maximeren van het pensioengevend salaris. En een enkele maatschappij heeft de mogelijkheid opgenomen om tarieven en voorwaarden tussentijds eenzijdig te kunnen wijzigen. Tabel: Maatregelen van 25 verzekeraars wachttijd dekking 6 wachttijd met bewijstlast 5 tariefsverhoging 8 machtiging 4 grens pensioengevend loon 7 anders 4 geen wijziging 3 in beraad 6

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.