nieuws

‘Spijtoptantenregeling’ voor KEW zou geen overbodige luxe zijn

Archief

Bij het invullen van de aangifte Inkomstenbelasting 2001 moet een definitieve keuze worden gemaakt ten aanzien van op 31 december 2000 bestaande kapitaalverzekeringen. Gaat hij naar box 1 of blijft hij toch maar, tijdelijk, in box 3? Een verzekeringnemer die een verkeerde keuze maakt of heeft gemaakt, kan dit niet zonder belastingheffing terugdraaien. Een spijtoptantenregeling voor de KEW zou daarom geen overbodige luxe zijn.

Alfred Lagendijk en Helga van Bijnen
Als een belastingplichtige zijn kapitaalverzekering onder de heffing/werking van box 1 wil hebben, dan moet de kapitaalverzekering voldoen aan alle in de wet gestelde voorwaarden voor een Kapitaalverzekering Eigen Woning (KEW). Een verzekeringnemer moet hiervoor een verzoek indienen bij zijn verzekeringsmaatschappij. Vanaf het moment dat de verzekering aan alle voorwaarden voldoet, valt deze onder de heffing van box 1.
Dat wil dus zeggen dat een op 31 december 2000 bestaande polis die op een later tijdstip dan 1 januari 2001 wordt aangepast, tijdelijk onder de heffing van box 3 kan vallen. Dit kan worden voorkomen door bij de aangifte inkomstenbelasting 2001 een verzoek in te dienen om de kapitaalverzekering met ingang van 1 januari 2001 aan te laten merken als een KEW.
Terugwerkende kracht
Indien een belastingplichtige gebruik wil maken van deze ‘terugwerkende kracht’, dan moet hij ervoor zorgen dat op het moment van het indienen van de aangifte de kapitaalverzekering is voorzien van de zogenoemde ‘KEW-clausule’ (en voldoet aan de overige KEW-voorwaarden). Het is overigens merkwaardig dat het aangeven van de keuze slechts het aanvinken van een hokje betreft. Mocht uw cliënt in het bezit zijn van meerdere polissen, dan kan deze niet aangeven welke polis nu daadwerkelijk als KEW is aangemerkt. Blijkbaar zal dit uit de wettelijke informatievoorziening (renseigneringsplicht) van een verzekeraar aan de belastingdienst moeten blijken.
De terugwerkende kracht heeft dus tot gevolg dat een verzekering gedurende de periode van 1 januari 2001 tot het moment dat deze aan alle KEW-voorwaarden voldoet niet als een vermogensbestanddeel van box 3 zal worden aangemerkt. Veelal zal de terugwerkende kracht niet noodzakelijk zijn, omdat polissen die vóór en op 14 september 1999 tot stand zijn gekomen een vrijstelling (e 123.428 per persoon) in box 3 genieten. Dankzij de staatssecretaris van Financiën is het mogelijk ook de vrijstelling van de fiscale partner te gebruiken (zie het besluit van 8 januari). Hierdoor zal de waarde van veel kapitaalverzekeringen niet leiden tot een verhoging van de grondslag van de vermogensrendementsheffing in box 3.
Meestal is het voor polissen die na deze datum tot stand zijn gekomen verstandig een verzoek in te dienen bij de aangifte inkomstenbelasting 2001. Ook voor polissen die zijn afgesloten vóór 1992, de zogenoemde oud-regimepolissen, is het raadzaam die aan te geven bij de aangifte, mits de verzekeringnemer de intentie heeft deze als KEW aan te gaan merken of hiertoe reeds een verzoek bij de verzekeringsmaatschappij heeft ingediend. Alleen door dit op de aangifte aan te geven, bestaat er recht op de verhoging van de KEW-vrijstelling in box 1 met de waarde van de polis op het moment dat deze als KEW wordt aangemerkt.
Keuze vaak KEW
Eind vorig jaar hebben veel verzekeringsmaatschappijen iets van zich laten horen richting de verzekeringnemers. Zij gaven veelal aan dat de verzekeringnemer die zijn kapitaalverzekering als KEW wenste aan te merken dit voor het einde van het jaar 2001 bij de maatschappij kenbaar moest maken. We kunnen ons voorstellen dat een groot aantal verzekeringnemers, gezien de gestelde deadline en de daarop volgende feestdagen, een keuze heeft gemaakt zonder zich over de daadwerkelijk gevolgen van die keuze goed te laten voorlichten door hun adviseur.
De huidige praktijk wijst uit dat veel verzekeringnemers voor een KEW hebben gekozen. Om u een voorbeeld te geven: ikzelf (HvB, red.) ben ongeveer drie kwartier bezig geweest om mijn vader ervan te overtuigen dat er een verschil bestaat tussen de fiscale benaming ‘KEW’ en een polis die je uiteindelijk toch wilt gaan gebruiken om de schuld van de eigen woning af te lossen. Het weerwoord van mijn vader gedurende deze discussie was veelal: “maar ik heb deze verzekering toch ook afgesloten om mijn lening af te lossen.!?” Nu kan dat twee dingen betekenen: óf ik kan het niet goed uitleggen, óf de materie is zo ingewikkeld dat het voor consumenten die er niet dagelijks mee te maken hebben, toch niet zo eenvoudig is om een keuze te maken.
Niet gunstig
In veel gevallen blijkt de keuze voor een KEW toch niet de meest gunstige keuze. Zo is de in de nieuwe belastingwet opgenomen ‘verhuisregeling’ niet van toepassing op 31 december 2000 bestaande kapitaalverzekeringen. Dit betekent dat wanneer een verzekeringnemer emigreert, gaat scheiden of bijvoorbeeld naar een bejaardentehuis gaat en deze heeft gekozen voor een KEW, de kapitaalvrijstelling veelal niet van toepassing is. De kapitaalvrijstelling is namelijk slechts van toepassing als de uitkering wordt aangewend voor de aflossing van de schuld en er minimaal vijftien of twintig jaar lang jaarlijks premies zijn voldaan. Indien hieraan niet wordt voldaan, dan moet er op het moment van verhuizing/emigratie – behoudens uitzonderingen – progressief afgerekend worden over het rentebestanddeel. En dat terwijl de polis wellicht gedurende looptijd in box 3 onbelast had kunnen zijn.
Daarnaast moet eveneens rekening worden gehouden met de hoogte van de vrijstelling. Met ingang van 1 januari 2001 wordt de hoogte van de vrijstelling mede bepaald door de hoogte van de schuld die is aangegaan voor de aankoop, verbetering en onderhoud van de eigen woning (hoofdverblijf).
Terugdraaien
Indien de aangifte inkomstenbelasting 2001 nog niet is ingediend, dan kan de KEW-clausule met terugwerkende kracht nog van de verzekering worden afgehaald. De verzekeringnemer zou bijvoorbeeld een schriftelijk verzoek hiertoe kunnen indienen bij de betreffende verzekeraar, waarbij hij zich beroept op dwaling.
Vervolgens zal er nog wel overleg met de belastinginspecteur moeten plaatsvinden. Want volgens de wet is het terugkomen op een eenmaal gemaakte KEW-keuze, die aan de verzekeraar is kenbaar gemaakt, niet mogelijk zonder belastingheffing. In principe moet er, als niet langer wordt voldaan aan de voorwaarden van de KEW en de polis weer naar box 3 verhuist, afgerekend worden over het rentebestanddeel dat op dat moment in de polis zit.
Een algemene spijtoptantenregeling zou in deze een uitkomst bieden. Naast bovenstaande situatie moet in een spijtoptantenregeling eveneens de aandacht uitgaan naar de volgende situaties:
– de aangifte met een verzoek voor KEW is reeds ingediend en de aanslag is al definitief;- de aangifte met een verzoek voor KEW is reeds ingediend maar de aanslag is nog niet definitief.Gezien de ondoorzichtigheid rondom de kapitaalverzekering zou de staatssecretaris er goed aan doen een spijtoptantenregeling in het leven te roepen. Het kan toch niet zijn dat belastingplichtigen/verzekeringnemers door de vele bomen het bos niet meer kunnen zien en hierdoor flink zullen worden gedupeerd. Er gaan geruchten dat in Den Haag reeds wordt nagedacht over de publicatie van een heldere en toepasselijke spijtoptantenregeling.
sectie Pensioenen en Verzekeringen van PriceWaterhouseCoopers.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.