nieuws

Over het kronkelig fusiepad van Hoendervangers

Archief

Nog slechts enkele weken en dan zit de verzekeringsloopbaan van drs Jan F. Hoendervangers er op. Begin mei werd hij 65 jaar, maar de feitelijke pensionering werd een tijdje uitgesteld om nog een aantal lopende zaken af te doen. De overname door Reaal van Helvetia Nederland was de laatste verrassende wending in de bijna 38 jaar dat Hoendervangers het Zwitserse moederbedrijf op afstand heeft gediend.

Over het kronkelig fusiepad van Hoendervangers
door Richard Vroom
Na gedurende tien jaar in de accountancy te hebben gewerkt, reageerde Jan F. Hoendervangers in 1957 op een personeelsadvertentie in een Brabantse krant. Een ‘Assurantiebedrijf in de zuidwest-hoek van het land’ zocht een chef de bureau. Het bleek te gaan om Helvetia Feuer uit het Zwitserse Sankt Gallen. Enkele jaren later wilde Helvetia het Zuidnederlandse kantoor combineren met de door haar in 1958 verworven maatschappij Het Hollandsche Kruis in Den Haag.
In september 1963 werd Hoendervangers daar aangesteld als hoofd financiën. Korte tijd nadat hij in 1971 tot onderdirecteur was benoemd, vertrok de (Zwitserse) directeur Starck naar Frankrijk en kwam Hoendervangers aan het roer te staan. “Wij zaten destijds in een pand aan de Koninginnegracht in Den Haag. Het was in bouwkundig opzicht een heel mooi pand en het ontwerp werd zelfs genomineerd voor de Berlage-prijs. We konden daar echter helemaal niet uitbreiden, en omdat we wilden groeien, moesten we dus weg”. En hoewel er natuurlijk ook elders in de Residentie een kantoor kon worden gezocht, had Hoendervangers zijn zinnen gezet op het centraler gelegen Zoetermeer, dat was voorbestemd om uit te groeien tot een belangrijke satellietstad van Den Haag.
‘Hier gaan we niet zitten’
“Ik stelde dus aan mijn Zwitserse superieuren voor om naar Zoetermeer te verhuizen, maar zij vonden het niet zo’n best idee. ‘We kunnen toch niet in het jaarverslag bij de Nederlandse vestiging zetten: Zoetermeer. Dat heeft toch geen uitstraling’. ‘Nou dan maken we er toch Sweet Lake City van’, heb ik nog geprobeerd, maar ze wilden er niet aan.”
Desondanks maakt het kantoor van Helvetia anno 1995 deel uit van het kloppende stadshart van Zoetermeer, een mooi, centraal punt. “Maar toen ik de Zwitsers in 1983 naar Zoetermeer meenam om de beoogde lokatie te bekijken, was het nog een plek midden in een kale vlakte. Ze hadden het gauw gezien: ‘Hier in deze wüste gaan we niet bouwen’.” In de wetenschap dat hij veel krediet bij de concernleiding had, zette Hoendervangers toch door. “Ik zocht een koper voor het pand in Den Haag, want met een mooie biedprijs kon ik ze natuurlijk in Zwitserland een worst voor de neus houden.” Zijn ervaring in de accountancy kwam Hoendervangers prima van pas bij het plussen en minnen ten aanzien van de diverse fiscale aspecten. Uiteindelijk kreeg hij zijn zin en mocht ie op “de beste plek van Nederland” het nieuwe kantoor stichten.
Grootste dieptepunt
Niet in alle gevallen slaagde Hoendervangers erin anderen te overtuigen. “In 1981 beleefde ik het grootste dieptepunt in mijn verzekeringsloopbaan. Dat gold de invoering van het bonus/malus-systeem in de autoverzekering.”
Hoendervangers zegt, dat hij min of meer werd weggehoond, toen hij tijdens de marktvergadering in het Rotterdamse Hilton-hotel de gevaren van het nieuwe systeem signaleerde. “In een markt zonder discipline zou in mijn ogen het voorgestelde malus-maximum binnen de korste keren worden verminderd. Ook was het mijn overtuiging, dat aan de andere kant het voorgestelde maximum in de bonus (50%) aanzienlijk meer zou worden. Na de invoering werd het gemiddelde tariefniveau met ruim 20% verlaagd, en dat percentage komen we ook nu nog te kort. We kennen een bonus tot 75% en een malus tot 25%; we zijn de enigen in de wereld met zó veel bonus en zó weinig malus. Ik zeg niet, dat het systeem dat wij hadden zo goed was, maar het nieuwe systeem is veel gevoeliger voor concurrentie-manipulaties.”
Schaalvergroting
Het is nu ruim tien jaar geleden dat het aandachtspunt ‘schaalvergroting’ bij Hoendervangers begon te leven. “Tegen 1985 overwogen wij, dat we met een kleine portefeuille nogal kwetsbaar waren. Bovendien gold, dat we op het punt van automatisering en qua staf een drie keer zo groot volume aankonden.”
“Reeds eerder was er een incidentele poging gedaan om Koning & Boeke over te nemen. In juni 1979 hadden we met twee Zwitserse directieleden Zaandijk bezocht en we zouden in september verder praten. Echter, in augustus kwam Stad Rotterdam met een aanzienlijk hoger bod.” Dat was dus een gemiste kans, maar ‘Zwitserland’ voorzag in een alternatief. Moederbedrijf Helvetia had met de Schweizer Union een joint-venture in Canada, en dat beviel best. De ‘Union’ had in Rotterdam een dochterbedrijf, Atlantic. ‘Kunnen we in Nederland ook niet samenwerken?’, was de logische vraag die de Zwitsers zich stelden. Hoewel bij een samengaan het premie-inkomen bijna zou verdubbelen, stond Hoendervangers niet te juichen bij dit plan. “Ik wilde, mede vanwege de markteffecten van het bonus/malus-systeem, liever niet groeien in de motorrijtuigenbranche, die bij ons een kwart van de portefeuille vormde.” Echter, lieverkoekjes worden niet gebakken: de samenvoeging ging door en van het premie-inkomen van het nieuwe Hollandsche Kruis was 50% afkomstig uit ‘auto’. “Daarna zijn we in 1987 bezig geweest met de Schiedam van 1866. We zaten met collega-directeur Te Winkel duidelijk op dezelfde golflengte.” In Zwitserland waren ze ook akkoord, en Schiedams eigenaar, Norwich Union, had er ook wel oren naar. “Maar als gevolg van wijzigingen in de Europese wetgeving, waardoor je in de hele EG zaken kon gaan doen, trok Norwich zich terug. Dat was heel jammer, want Schiedam en wij hadden goed bij elkaar gepast.”
Te mooi doen
Hoendervangers vertelt, dat hij zich na 1985 pas zeer nadrukkelijk met schaalvergroting ging bezighouden. “Maar ik wilde het eigenlijk te mooi doen: niet alleen een bedrijf dat goed bij ons paste, maar dat ook kwalitatief goed zou zijn. Die opstelling kende evenwel twee nadelen: het kost relatief veel geld, en het is moeilijk te vinden. We zijn met een aantal maatschappijen in gesprek geweest. Echter, hoe beter ze waren, hoe moeilijker het ging. We hebben elke keer in het jaarverslag gezet, dat we met andere maatschappijen wilden praten over samenwerking. En er zijn ook diverse bedrijven geweest die zich kwamen aanbieden. Maar dat waren niet ònze kandidaten.”
Een blok aan het been op het fusiepad vormden de oude afspraken met Helvetia Ongevallen (nu Elvia). “Wij mochten tot dan toe onder de naam ‘Helvetia’ met geen andere produkten actief zijn dan brand- en aanverwante verzekeringen. Die ongemakkelijke situatie werd in 1987 opgeheven. Toen waren we vrij om Hollandsche Kruis om te dopen in Helvetia.”
Groep Josi
Vervolgens kwam in 1990 het eventuele samengaan met de in Rotterdam gevestigde Groep Josi aan de orde. Dit gebeurde op aangeven van de Bayerische Rück, die zaken deed met het levenbedrijf van Josi.
“Het was geen kandidaat die op ons verlanglijstje stond. Dat was logisch, omdat ook Josi een grote autoportefeuille had.” Een aantrekkelijk aspect van Josi was genoemd levenbedrijf. “In onze strategische planning voor de periode 1990-1995 was het starten van een levenbedrijf voorzien. Van de grond af beginnen, leek echter veel te kostbaar. We hadden dus veel belangstelling voor het levenbedrijf van Josi, maar dat kon niet los van het schadebedrijf worden overgenomen.” Het kwam dus toch tot een overname van het leven- en schadebedrijf van Groep Josi. En waar Hoendervangers streefde naar hoogstens 40% ‘motorrijtuigen’, had hij anno 1991 voor 60% benzinelucht in het bestand.
Kieskeurig
Voor een verdere schaalvergroting werden vervolgens met tal van maatschappijen gesprekken gevoerd. Hoendervangers bleef daarin onverkort vasthouden aan zijn uitgangspunten.
“Ik was best wel kieskeurig en ik wilde er vooral geen auto meer bij hebben. In 1992 zei ‘Zwitserland’: d’r moet wel wat gaan gebeuren; en eind 1993 was de mededeling: ‘We gaan besluiten nemen ten aanzien van het Nederlandse bedrijf, het wordt: overnemen of overgenomen worden’. Toen zijn er vèr gaande gesprekken met Elvia geweest. Dat had een mooie combinatie kunnen worden met zo’n f 250 miljoen premie-inkomen.” Maar op een gegeven moment was de Schweizerische Rück in bespreking met Allianz om haar meerderheidsbelang in Elvia te verkopen. De raad van commissarissen van Elvia Zwitserland (lees: Schweizerische Rück) hield het samengaan in Nederland tegen. ‘We doen nu even niks’, was daar de opstelling. “Toen moesten we dus weer opnieuw beginnen”, aldus Hoendervangers, die in het voorjaar van 1994 met een andere, niet genoemde maatschappij gesprekken voerde. Na de zomer, toen Allianz feitelijk het meerderheidsbelang van Schweizerische Rück in Elvia had overgenomen, kwam een samengaan tussen de Nederlandse bedrijven van Elvia en Helvetia opnieuw even in beeld. Achteraf is Hoendervangers er, met name voor het personeel, niet rouwig om, dat die fusie niet is doorgegaan. “Want we hadden in dat geval vrijwel zeker moeten verhuizen naar Amsterdam.”
En toen was er… Reaal
Het werd 1995, het jaar waarin Hoendervangers in mei de pensioengerechtigde leeftijd zou bereiken, en er was nog steeds geen concreet zicht op ‘de grote fusie’. Het was een internationaal adviesbureau dat – in de marge van andersoortige opdrachten – Reaal en Zwitserse moeder Helvetia op elkaar wees.
Na enkele verkennende gesprekken, zijn op 28 maart de onderhandelingen met Reaal gestart. En binnen twee maanden was de zaak gepiept, want al op 17 mei werd de overname geëffectueerd. Hoendervangers: “Er is behoorlijk hard onderhandeld, maar wel fair. Mijn eigen positie was overigens niet benijdenswaardig. Ik zat er om de belangen van Helvetia te dienen, maar Reaal had al gevraagd of ik na de eventuele overneming nog even wilde blijven.” En alsof hij nog aan de onderhandelingstafel zijn bedrijf zit te verkopen, zegt Hoendervangers over het Helvetia van nu: “Het levenbedrijf ontwikkelt zich voorspoedig en het schadebedrijf is, na sanering van de autoportefeuille en een aantal verliesgevende agentschappen, ook weer gezond. We hebben een minimale personeelsbezetting, en het computersysteem loopt als een trein.” Helvetia blijft in Zoetermeer en het premie-inkomen wordt verdubbeld. De organisatie blijft intact, zij het dat’ie samengevoegd wordt met Reaal Intermediair, en kan zeker de komende vijf jaar onder de huidige naam voortgaan. De integratie van het personeel van Reaal Intermediair is een grote klus en vergt vanzelfsprekend een grondige voorbereiding. Hoendervangers: “Er zal best wel hier en daar wat geslepen en geschuurd moeten worden, maar dat is logisch in zo’n situatie.”
Drs J.F. Hoendervangers: “De invoering van het bonus/malus-systeem in de autoverzekering was het grootste dieptepunt in mijn verzekeringsloopbaan”. ************** kader: ******** Drs J.F. Hoendervangers (65) is geboren in het Noordbrabantse Steenbergen en groeide op in Bergen op Zoom. Na de Mulo en de HBS te hebben doorlopen, ging hij werken in de accountancy. In 1957 stapte hij over naar het kantoor voor Zuid-Nederland van Helvetia Feuer, dat destijds gevestigd was in Roosendaal. In 1963 toog hij naar Den Haag en werd in 1971 directeur van Helvetia-dochter het Hollandsche Kruis. ‘1971’ was in dubbel opzicht een gedenkwaardig jaar, want daarin rondde Hoendervangers zijn op 37-jarige leeftijd begonnen studie economie aan de Erasmus Universiteit af. Hij is het concern tot aan zijn pensionering blijven dienen. Op enig moment leek hij een overstap te zullen gaan maken. Dat was na een reeks directiewisselingen bij de Europeesche in Amsterdam. Er was een topfunctie beschikbaar en hij was “precies de man die we zochten”. Hoendervangers ging serieus op het mooie aanbod in; echter, tot aan de fase waarin hij zou worden voorgesteld aan de president-commissaris van de Zwitserse moeder van de Europeesche en hem pas duidelijk werd, wie dat was: de topman bij Helvetia met wie hij tot wederzijdse tevredenheid had samengewerkt. Nee, toen vergat hij maar liever de overstap. Op donderdag 24 augustus houdt Hoendervangers, die bij zijn 65e verjaardag tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau werd benoemd, een afscheidsreceptie.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.