nieuws

Nieuwe regels voor inkoop van pensioen (2)

Archief

In de rubriek Fiscaal van AM 17 (pag. 35) besprak Alfred Lagendijk welke wettelijke mogelijkheden er bestaan om pensioen in te kopen en tot welke hoogte pensioen kan worden ingekocht. In dit vervolgartikel gaat hij in op de wijze van financiering van ingekocht pensioen en de rekenkundige systematiek, én op de problemen die ermee gepaard kunnen gaan.

door Alfred Lagendijk
Zoals in de vorige bijdrage is vermeld, kunnen pensioenregelingen de volgende aanvullende mogelijkheden tot inkoop van pensioen bieden:
bijsparen tot 2% van het eindloon;bijsparen door het verschil tussen de gehanteerde en de fiscaal minimale AOW-franchise te gebruiken;bijsparen over vaste en variabele loonbestanddelen, die nu nog niet tot de pensioengrondslag behoren;bijsparen in verband met diensttijd doorgebracht bij een vroegere werkgever;bijsparen voor vervroegde pensionering.Financiering van inkoop
Indien wordt vastgesteld dat de huidige of vorige pensioentoezegging fiscale ruimte biedt om extra pensioen op te bouwen en deze ruimte heeft betrekking op achterliggende dienstjaren, dan is het mogelijk om deze extra inkoop in één keer te financieren door middel van een koopsom. Uiteraard kunnen ook periodiek premies worden betaald tot aan pensioendatum.
Heeft de fiscale ruimte betrekking op toekomstige dienstjaren, dan is het niet mogelijk om nu een koopsom ineens te storten die fiscaal aftrekbaar is. De inkoop moet dan geschieden door middel van toekomstige premies of jaarlijkse, eenmalige koopsommen.
Inkoopvormen
De meest eenvoudige vorm waarin pensioeninkoop kan plaatsvinden, is een toezegging van de werkgever die door hem volledig wordt gefinancierd. Moet de werknémer geheel of gedeeltelijk bijdragen aan de pensioeninkoop, dan staan hem – voorzover zijn beloningspakket dat toelaat – meerdere mogelijkheden ter beschikking.
De werknemer kan uiteraard op zijn maandsalaris een vast bedrag door zijn werkgever laten inhouden en laten overmaken ten behoeve van de pensioeninkoop. Daarnaast kunnen variabele loonbestanddelen worden omgezet in een eigen bijdrage aan het pensioen. Bonussen, tantièmes, provisies en overwerkvergoedingen zijn bruikbaar voor de inkoop van pensioen. Zij kunnen tevens tot de pensioengrondslag voor een middelloonstelsel en beschikbare-premieregeling worden gerekend.
Verder is het mogelijk om vrije tijd om te zetten in pensioen. Met de 36-urige werkweek is dat een optie die in de praktijk steeds vaker voorkomt. Er zijn twee manieren om vrije tijd – met name ADV-dagen – om te zetten in pensioen. De eerste is uitbetaling van het recht op vrije tijd, waarbij de werknemer zelf pensioen inkoopt. De tweede is een extra toezegging door de werkgever, waarbij wordt afgezien van vrije tijd.
Aandachtspunten
Er zijn twee aandachtspunten bij de inkoop van pensioen. Ten eerste dient de pensioenregeling te voorzien in de mogelijkheid van inkoop. Is dat niet het geval, dan moeten er aanvullende afspraken worden gemaakt over de inkoop. Daarnaast moet er – omdat de opbouwpercentages, franchise en de pensioenleeftijd vast onderdeel uitmaken van de pensioenregeling – een individuele afspraak worden gemaakt tussen werkgever en werknemer over wijziging van het opbouwpercentage respectievelijk de franchise en de pensioenleeftijd.
Tweede belangrijk aandachtspunt is dat pensioeninkoop die de werknemer betaalt ten laste van zijn vaste salaris, een verlagend effect heeft op de premie- en uitkeringsgrondslag voor de werknemersverzekering. Er wordt dus minder premie afgedragen; daar staat een lagere uitkering bij arbeidsongeschiktheid of werkloosheid tegenover.
Eigen middelen
Financiering uit privé-middelen is ook mogelijk, alleen zal dan aftrek moeten plaatsvinden via de lijfrentetranches. Een aftrek als pensioenpremie kent de Wet op de inkomstenbelasting niet, ook niet onder het belastingstelsel voor de 21e eeuw.
In uitzonderlijke gevallen wordt toegestaan dat een pensioenpremie als negatief loon wordt geboekt en daarmee in mindering wordt gebracht op de inkomsten uit arbeid. Er moet dan sprake zijn van een situatie waarin een werknemer van zijn werkgever (of ex-werkgever) geen loon uit dienstbetrekking ontvangt, zodat hij geen mogelijkheid heeft om de pensioenpremie in mindering te brengen, danwel dat hij een uitkering ontvangt van een andere instantie. Hiervoor is een speciale resolutie geschreven.
Berekening
Er is nog weinig jurisprudentie over de wijze van berekening van inkoop van pensioentekorten, anders dan in eindloonsystemen. Zo heb ik nog niets terug kunnen vinden over bijvoorbeeld de inkoop voor een werknemer, die in dienst treedt bij een werkgever met een beschikbare-premieregeling, terwijl hij de waarde van zijn eindloonregeling uit vorige dienstbetrekking laat overdragen naar de pensioenuitvoerder van zijn nieuwe werkgever.
Een berekeningswijze zou de volgende kunnen zijn. Als de nieuwe werkgever in zijn beschikbare-premieregeling een maatmens hanteert, zou deze fictief vanaf het moment van indiensttreding voor hem kunnen gelden. Het bij de maatmens behorende eindkapitaal geldt dan als uitgangspunt. Dit kapitaal wordt vervolgens verminderd met het kapitaal dat de werknemer feitelijk gaat opbouwen in de nieuwe regeling en het kapitaal dat wordt ingebracht in de eindloonregeling.
Het verkregen resultaat is het tekort dat hij in zijn huidige regeling zou kunnen compenseren. De fiscus eist ongetwijfeld dat het ingebrachte eindloonkapitaal met 4% wordt opgerent, alvorens het in mindering wordt gebracht op het totale kapitaal. Eventueel kan natuurlijk het verschil tussen het fiscaal maximale eindkapitaal en het kapitaal dat wordt opgebouwd in de desbetreffende beschikbare-premieregeling worden ingekocht op basis van de regels van de Wet fiscale behandeling pensioenen. Aldus zou een aanvullende beschikbare-premiestaffel worden gecreëerd.
Benadrukt zij dat bovenstaande slechts een voorbeeld is. Meerdere berekeningsmethoden zijn mogelijk. Dezelfde situatie geldt voor inbreng van een beschikbare-premieregeling in een eindloonregeling, inbreng van een middelloon- in een eindloonregeling en omgekeerd, en inbreng van een middelloonregeling in een beschikbare-premieregeling en omgekeerd.
Voorbeeld
Aangezien de meeste pensioensystemen in Nederland op dit moment een eindloonsysteem kennen, wordt hieronder een voorbeeld geschetst hoe de inkoop in een eindloonregeling zou kunnen plaatsvinden.
Stel dat een werknemer van 55 jaar vanaf zijn 27e acht jaar in loondienst heeft gewerkt, vervolgens tien jaar als zelfstandig ondernemer aan de slag is geweest en op dit moment bij zijn huidige werkgever ook tien jaar heeft doorgebracht. Tijdens zijn eerste dienstverband heeft hij / 3.500 pensioen opgebouwd, niet geïndexeerd en uit te keren vanaf 65 jaar. In zijn huidige functie bedraagt zijn salaris / 100.000, zijn pensioengrondslag / 79.000, is de pensioenleeftijd 65 en het opbouwpercentage 1,75.
Hoe wordt de totale fiscale ruimte voor pensioeninkoop berekend? In zijn huidige dienstbetrekking bouwt de desbetreffende werknemer / 79.000 x tien jaar x 1,75% = / 13.825 aan pensioenrechten op. Hij heeft hier twee mogelijkheden om bij te sparen. 1) verhoging van het opbouwpercentage van 1,75 naar 2. De ruimte die daardoor ontstaat is 0,25% x tien jaar x / 79.000 = / 1.975; 2) voor het totale pensioen bestaat de mogelijkheid om te sparen voor pensioen vanaf 60 jaar; 3) over de diensttijd bij zijn vorige werkgever kan het volgende worden ingekocht: het maximaal op te bouwen pensioen bedraagt / 79.000 x 8 x 2% = f 12.640. Hierop wordt de reeds opgebouwde / 3.500 in mindering gebracht, zodat aan in te kopen pensioen vanaf 65 jaar resteert: / 9.140.
Aanzienlijk
De berekeningssystematiek is, zo blijkt, behoorlijk arbeidsintensief. Ten eerste moeten alle gegevens vanuit het verleden worden verzameld. Voorts duiken telkens vragen op als: is indexatie gebruikt, is gebruik gemaakt van uitruilmogelijkheden, bestaan er nog aanspraken op vut- en prepensioenregelingen, enzovoort.
Niettemin kunnen inkoopadviezen voor verzekeraars en tussenpersonen lucratief zijn, omdat het voor werknemers gaat om aanzienlijke inkoopbedragen. Zeker voor de beter verdienende werknemer is het een aantrekkelijke optie, omdat de te betalen premies de lijfrentetranches ver te boven kunnen gaan.
Pensioenen & Verzekeringen PricewaterhouseCoopers in Amstelveen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.