nieuws

Internationale waarde-overdracht na PSW-wijziging en Brede Herwaardering

Archief

II

door mr H.M. Kappelle
De mogelijkheden tot het overdragen van pensioenreserves aan buitenlandse pensioenuitvoerders zijn de laatste tijd nogal in beweging geweest. Enerzijds werden zij door de op Europese regelgeving gebaseerde wijzigingen van de Pensioen- en spaarfondsenwet van juli 1994 uitgebreid, anderzijds perkt Brede herwaardering II met ingang van 1 januari 1995 de mogelijkheden weer in.
Pensioen- en spaarfondsenwet
Waarde-overdracht wordt door de wetgever beschouwd als afkoop bij de ene pensioenuitvoerder, gevolgd door inkoop bij de andere. Aangezien afkoop slechts is toegestaan in de in de PSW genoemde gevallen, zijn voor de waarde-overdracht nadere regels gesteld. Hoewel in de praktijk inderdaad meestal sprake is van de figuur ‘afkoop gevolgd door inkoop’, is dit niet in alle gevallen noodzakelijk. Indien gekozen wordt voor een drie partijen-overeenkomst (tussen de oude verzekeraar, de nieuwe verzekeraar en de pensioengerechtigde) waarin de overdracht de vorm krijgt van een zogenaamde debiteurswisseling, is er naar mijn mening geen sprake van afkoop. Een dergelijke schuldoverneming door de nieuwe verzekeraar laat de identiteit en inhoud van de originele verzekeringsovereenkomst namelijk onaangetast. Aangezien afkoop het beëindigen van een overeenkomst impliceert, is er in geval van debiteurswisseling dus geen formele afkoop. De overeenkomst blijft in stand. Zo kan de nieuwe debiteur zich bijvoorbeeld beroepen op zaken die de pensioengerechtigde heeft verzwegen bij het sluiten van de overeenkomst met de oude debiteur.
Haarkloverij
De PSW trekt zich echter van deze juridische haarkloverij niets aan en gaat er impliciet van uit dat waarde-overdracht een vorm van afkoop inhoudt.
Tòt de meest recente wijziging van de PSW was een dergelijke afkoop slechts toegestaan indien de ontvangende partij een instelling was waarop de Verzekeringskamer toezicht hield (professionle levensverzekeraar en dito pensioenfonds). Sinds juli vorig jaar is waarde-overdracht ook toegestaan indien wordt overgedragen aan buitenlandse verzekeraars die hebben voldaan aan de formaliteiten met betrekking tot een bijkantoor in Nederland of met betrekking tot directe dienstverrichting naar Nederland. Daarnaast kunnen door ‘sociale zaken en werkgelegenheid’ bij ministeriële regeling bepaalde instellingen worden aangewezen waaraan mag worden overgedragen.
Indien de waarde overgedragen wordt aan een andere dan in de PSW (art. 32a, onderdeel c) genoemde instelling, is in beginsel sprake van een ongeoorloofde afkoop. De PSW biedt de Verzekeringskamer echter de mogelijkheid om dispensatie te verlenen van het afkoopverbod indien sprake is van afkoop met het oog op de verwerving van aanspraken op pensioen dat is opgebouwd bij een in het buitenland gevestigde instelling.
Dispensatie
De Verzekeringskamer heeft recent de voorwaarden bekend gemaakt waaronder zij in dergelijke gevallen dispensatie zal verlenen. Ten eerste dient de afkoop te geschieden ten behoeve van een deelnemer of gewezen deelnemer aan de pensioenregeling, die zijn dienstbetrekking met een Nederlandse werkgever heeft beëindigd om een nieuw dienstverband aan te gaan bij een buiten Nederland gevestigde werkgever die met de Nederlandse werkgever in een groep is verbonden. Ten tweede moeten de aanspraken op pensioen worden verworven bij de instelling die reeds de pensioenregeling van de nieuwe werkgever uitvoert.
Tevens zal, indien niet aan deze twee voorwaarden is voldaan, dispensatie verleend kunnen worden indien wordt overgedragen aan een verzekeraar die zijn zetel heeft in een lid-staat van de EU, of aan een verzekeraar met zetel buiten de EU die in Nederland een bijkantoor heeft, dan wel diensten verricht naar Nederland en aan de wettelijke formaliteiten heeft voldaan. Het is in deze laatste gevallen niet vereist dat het pensioen wordt overgedragen aan het Nederlandse bijkantoor of dat in dat specifieke geval sprake is van dienstverrichting naar Nederland. De reserve mag derhalve naar de in het buitenland gevestigde moeder van het Nederlandse bijkantoor worden overgemaakt. Er wordt alleen dispensatie van het afkoopverbod verleend. De overige PSW-voorwaarden blijven onverkort van toepassing.
Wet op de loonbelasting 1964
De PSW biedt zo op het eerste gezicht redelijk wat mogelijkheden om een pensioen onder te brengen bij een buitenlandse verzekeraar. De fiscaliteit maakt deze mogelijkheden sinds 1 januari 1995 echter vrijwel tot een dode letter. Met de invoering van Brede herwaardering II per die datum, is namelijk aan de fiscale pensioendefinitie toegevoegd dat het pensioen moet zijn ondergebracht bij een van de in de wet genoemde pensioenuitvoerders. Indien het pensioen derhalve is ondergebracht bij een niet toegelaten pensioenuitvoerder, is sprake van een fiscaal onzuivere pensioenregeling met alle gevolgen van dien. Het pensioen levert dan een progressief belaste aanspraak op.
Pensioenen van grootaandeelhouders even buiten beschouwing gelaten, kunnen slechts professionele verzekeraars en pensioenfondsen als pensioenuitvoerders optreden. Aan de professionele verzekeraar wordt als aanvullende eis gesteld dat hij de pensioenverplichting, met het oog op de heffing van de Nederlandse vennootschapsbelasting, rekent tot zijn binnenlandse dus Nederlandse ondernemingsvermogen. Door deze laatste eis van de fiscus vallen diverse buitenlandse verzekeraars die op grond van de PSW wèl toegelaten zijn, buiten de fiscale boot. Een uitzondering op deze fiscale bepaling (pensioenverplichting wordt gerekend tot binnenlands ondernemingsvermogen) wordt gemaakt indien sprake is van de voortzetting van een pensioen dat reeds verzekerd was bij een buitenlandse verzekeraar in de periode dat de pensioengerechtigde niet in Nederland woonde.
Progressief belast
Waarde-overdracht van een Nederlandse verzekeraar naar een buitenlandse verzekeraar levert, ondanks het feit dat dit op basis van de PSW toegestaan kan zijn, een progressief belaste afkoop op.
De minister van Financiën heeft de bevoegdheid om – onder door hem te stellen voorwaarden – goed te keuren dat de pensioenverplichting wordt overgedragen aan een niet in Nederland gevestigd pensioenfonds of lichaam dat het levensverzekeringsbedrijf uitoefent, indien sprake is van het aanvaarden van een dienstbetrekking buiten Nederland.
Tijdens de parlementaire behandeling heeft staatssecretaris Vermeend aangegeven welke voorwaarden hij hierbij in gedachten heeft. Er moet sprake zijn van uitkeringen die te zijner tijd in het buitenland aan heffing onderworpen zullen zijn en het buitenlandse pensioenfonds of de verzekeraar moeten naar aard en feitelijke werkzaamheden gelijkenis vertonen met een in Nederland gevestigde professionele verzekeraar of pensioenfonds. Teneinde oneigenlijk gebruik te voorkomen, denkt hij ten slotte aan het stellen van een aanvullende voorwaarde op grond waarvan ingeval het pensioen binnen vijf jaar na emigratie wordt afgekocht, de betrokkene alsnog een bedrag verschuldigd wordt ter grootte van de belasting die verschuldigd zou zijn geweest bij afkoop op het moment van emigratie. Hoe hij dit laatste wil rijmen met de bepalingen uit het verdrag ter voorkoming van dubbele belastingheffing tussen Nederland en België wordt niet nader toegelicht.
Conclusie
Indien pensioenwaarde-overdracht in internationaal verband plaatsvindt in het kader van verandering van baan, bieden PSW en Wet LB voldoende mogelijkheden om tot een aanvaardbare overdracht te komen.
De gepensioneerde emigrant die zijn pensioen graag ondergebracht en uitgevoerd ziet worden door een lokale verzekeraar, ziet zijn op grond van de PSW aanwezige mogelijkheden geblokkeerd door fiscale bepalingen. Hij is gedwongen zijn pensioenaanspraken achter te laten bij een Nederlandse pensioenuitvoerder.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.