nieuws

Flip de Kam stelt verplichte rechtsbijstandpolis voor

Archief

Een verplichte rechtsbijstandverzekering voor alle Nederlanders. Dat opperde professor Flip de Kam op de jaarbijeenkomst van de rechtsbijstandverzekeraars. De gefinancierde rechtsbijstand zou dan moeten verdwijnen.

De door de overheid gefinancierde rechtsbijstand die elk jaar ongeveer e 300 miljoen kost, blijkt geen groot succes. Veel mensen die op grond van hun inkomen hiervoor in aanmerking komen, weten van het bestaan niet af. Een deel van hen heeft kennelijk wel behoefte aan rechtsbijstand, want zij hebben een rechtsbijstandpolis gesloten. “Dat wordt trouwens, gezien de steeds hogere eigen bijdragen per zaak voor de gefinancierde rechtshulp, relatief steeds goedkoper”, zei De Kam, hoogleraar Algemene Economie aan de Rijksuniversiteit Groningen”De overheid zou daarom moeten overwegen om de particuliere rechtsbijstandverzekering, net als de WA-verzekering voor de auto, verplicht te stellen. Hoewel dat niet echt nodig is, zouden mensen met lage inkomens daarvoor fiscaal gecompenseerd kunnen worden. Om te voorkomen dat de verzekeraars rechtsbijstand moeten leveren voor allerlei bagatelschaden, zou een franchise kunnen worden ingebouwd.”
De rechtsbijstandverzekeraars zouden niet ineens een verzekering voor het hele Nederlandse volk aankunnen. Hun eigen juridische diensten moeten dan worden uitgebreid of zij moeten meer advocatenkantoren contracteren. Ook daar heeft De Kam een oplossing voor. “Het kan in aanvang om een basispakket gaan dat later zo nodig wordt uitgebreid.”
Kostenplaatje
De Kam schotelde zijn gehoor ook het bijbehorende financiële plaatje voor. “De premie voor een volledige gezinsrechtsbijstanddekking kost tussen de e 130 en e 165 per jaar. Dit is het dubbele van de minimaal verschuldigde eigen bijdrage voor de gefinancierde rechtsbijstand, die e 61 is. Dat staat gelijk aan één procent van de bijstandnorm voor samenwonenden die e 13.200 bedraagt. De premie lijkt dus door iedereen op te brengen. Eventueel kunnen de laagstbetaalde gezinnen worden gecompenseerd door een extra verhoging van de algemene heffingskorting in de loon- en inkomstenbelasting, van bijvoorbeeld e 50, die is gekoppeld aan een inkorting van de eerste schijf met e 150. Dit pakt voor de overheid budgettair neutraal uit, omdat e 300 miljoen op de gefinancierde rechtsbijstand wordt bespaard.”
“Bij een verplichte verzekering zouden zeven miljoen gezinnen samen tussen de e 900 en e 1 miljard premie betalen”, stelde De Kam verder. “Nu draaien belastingbetalers op voor e 300 miljoen en betalen een miljoen gezinnen samen e 150 miljoen premie voor hun rechtsbijstandpolis. Ogenschijnlijk verdubbelen de maatschappelijke kosten. Maar daar staat dan wel tegenover dat tweeëneenhalf miljoen gezinnen die nu niet zijn verzekerd, dat dan wél zijn. Ook vervallen de kosten voor het uitvoeren van de inkomenstoets voor de gefinancierde rechtsbijstand. Omdat vooral de slechtere risico’s nu al voor een verzekering hebben gekozen, ligt het in de lijn der verwachting dat de premie na hun verplichte toetreding wat kan dalen in verband met de geringere schadekans van de nieuwkomers. Al met al zullen de kosten per verzekerde weinig of niet stijgen.”
Wandelgangen
Het idee van een verplichte rechtsbijstandverzekering komt niet geheel uit de lucht vallen. In België is kortgeleden in het parlement voorgesteld om aan de verplichte aansprakelijkheidsverzekering een beperkte rechtsbijstanddekking te koppelen. Deze privaat uit te voeren dekking zou de door de overheid gefinancierde rechtshulp moeten vervangen.
In de wandelgangen van deze bijeenkomst bleek dat de rechtsbijstandverzekeraars wel oren hebben naar een verplichte verzekering mits deze geleidelijk, qua verzekerdengroepen of qua dekkingsomvang, zou worden ingevoerd. De verzekeraars voelen er echter niet voor om het asielrecht te verzorgen. Wel zouden zij willen overwegen om echtscheiding te dekken. Jaren geleden heeft de overheid de rechtsbijstandverzekeraars tevergeefs gevraagd een dekking voor echtscheiding in hun polissen op te nemen. Nu zeiden verzekeraars desgevraagd tegen AM, dat zij in het geval van een verplichte verzekering zo’n dekking, vanwege het grotere draagvlak, wel zouden willen heroverwegen.
Brief ‘advocatenregeling”
Sybolt ten Have, voorzitter van de afdeling Rechtsbijstand van het Verbond, vertelde dat het Verbond een brief heeft gestuurd naar de ministeries van Justitie en Economische Zaken. Hierin pleit het Verbond voor versoepeling van de condities waaronder rechtsbijstandverzekeraars advocaten in loondienst mogen hebben. Sinds 1997 mogen juristen bij rechtsbijstandverzekeraars (en bij andere werkgevers) zich – volgens de ‘Verordening op de advocaat in loondienst’ – als advocaat inschrijven bij de Orde van Advocaten die hiervoor de spelregels bepaalt. Een rechtsbijstandverzekeraar of -uitvoerder moet volgens deze regels op het moment dat een van zijn advocaten in loondienst een schade in behandeling heeft, de betrokken verzekerde meedelen dat hij ook kan kiezen voor een externe advocaat. De verzekeraars vinden het recht op vrije advocatenkeuze een goede zaak, maar niet wanneer zij er eigen advocaten op na houden. Het gevaar bestaat dan namelijk dat zij dure advocaten zaken moeten gaan overdragen aan externe advocaten. In de brief wordt er dan ook voor gepleit dat de vrije advocatenkeuze niet geldt wanneer een interne advocaat de zaak in behandeling neemt of kan nemen.
Aanleiding voor de brief was een onderzoek van de twee ministeries waaruit blijkt dat genoemde Verordening niet of nauwelijks vruchten heeft afgeworpen. Bedrijfsleven en vakbonden hebben slechts 280 advocaten in loondienst en verzekeraars hebben er helemaal geen. Onder die 280 bevinden zich zo’n dertig advocaten in dienst bij SRK, de organisatie die voor achhtien multibrancheverzekeraars de rechtsbijstand uitvoert.
Vrije keus is duur
Net als de verzekeraars heeft SRK zich jarenlang verzet tegen de spelregels van de Orde van Advocaten. Sinds mei van dit jaar heeft SRK echter dertig advocaten in dienst. De organisatie zei destijds dat dit min of meer een experimenteel karakter had. “We willen kijken of het ook op deze manier mogelijk is de kosten in de hand te houden.”
Sybolt ten Have, die tevens directeur is van SRK, zegt desgevraagd tegen AM, dat is gebleken dat ongeveer 60% van de betrokken verzekerden kiest voor een interne advocaat. “Nee, de rest gebruikt niet het argument dat zij denken dat een externe advocaat onafhankelijker is. Zij kiezen voornamelijk voor een externe advocaat, omdat die dichter bij woont of omdat ze hem kennen.”
Op grond van de SRK-bevindingen hield Ten Have op de rechtsbijstandbijeenkomst zijn gehoor een kostenplaatje voor. Bij een rechtsbijstandverzekeraar die geen advocaten in dienst heeft wordt 90% van de zaken intern afgehandeld en 10% extern. Uitgaande van een respectievelijke kostenindex van 100 en 200 komt dat uit op 11.000 eenheden (9.000 plus 2.000). Indien de rechtsbijstandverzekeraar uitsluitend advocaten in dienst zou hebben zou 60% van de zaken intern worden afgehandeld en 40% extern. Dit zou een kostenplaatje opleveren van 6.000 plus 8.000, dus in het totaal 14.000 eenheden. “Het is dus duidelijk, dat het duur is om advocaten in dienst te hebben”, zei Ten Have. “Tenzij de vrije advocatenkeuze niet geldt. En dat zou logisch zijn, want nu kan de verzekerde immers ook niet kiezen welke interne medewerker, die geen advocaat is, zijn zaak behandelt.”
Eric Pouw voorzitter Rechtsbijstandcommissie
Sybolt ten Have zal begin 2003 als voorzitter van de afdelingscommissie Rechtsbijstand van het Verbond van Verzekeraars, worden opgevolgd door DAS-directeur Eric Pouw. De benoeming is nog niet officieel. De afdelingscommissie heeft Pouw unaniem kandidaat gesteld, maar het sectorbestuur Schade moet hier nog over stemmen. Ten Have verlaat eind van het jaar SRK waar hij directeur is en wordt opgevolgd door NBVA-directeur Alexander van Voorst Vader.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.