nieuws

Financiële planning: aparte tak van sport of marketingmiddel?

Archief

Financiële planning is in. De Federatie Financiële Planners (FFP) telt al zo’n zevenhonderd leden, vakbladen en softwareprogramma’s rijzen als paddestoelen uit de grond en ook opleidingsinstituten laten zich niet onbetuigd. Maar gaat het hier om een aparte tak van sport of is financiële planning puur een marketingmiddel?

door Rob Goedhart
Over de doelgroep van persoonlijke financiële planning wordt in de branche nogal verschillend gedacht. Wanneer we afgaan op de voorbeelden tijdens de congressen van de Federatie Financiële Planners gaat het om de vermogende particulier: de burgers met een miljoen of meer. Hoe groot die groep is, weet ik niet. Maar ik kan me niet voorstellen dat zevenhonderd certificaathouders en al degenen, die daarvoor nog opgeleid worden, daar een dagtaak en (belegde) boterham aan overhouden.
Ik denk dat er een veel grotere groep is die graag hulp zou hebben bij het structureren van de financiën. Dat zijn de honderdduizenden met een redelijke tot goed betaalde baan, een pensioenregeling, vaak met een half of net zo veel verdienende partner, een eigen huis en spaarzame ouders waarvan bij hun overlijden nog wat van te verwachten is.
Door een aantal oorzaken heeft deze groep consumenten – meestal werknemers – sterker dan ooit behoefte aan iemand die samen met hen de financiële zaken op een rijtje zet. Allereerst door allerlei aanpassingen in de overheidsvoorzieningen (denk aan WAO, ANW, studiefinanciering, belastingen). Ten tweede door de 22.000 diverse pensioenregelingen. Ook bestaat life time-employment haast niet meer; zelfs niet als men bij dezelfde werkgever blijft werken. Ten slotte groeit de informatievoorziening over financiële producten met de dag.
Dit werpt direct de volgende vraag op. Wat mag een advies financiële planning kosten? Waarschijnlijk zullen de vermogende particulieren best bereid zijn om voor het aanbrengen van een financiële structuur enkele duizenden guldens advieskosten te betalen. Zeker als zij zelf ondernemer zijn en gewend zijn aan kosten voor een accountant, advocaat, notaris enzovoort.
Maar de tweede (grotere) groep zal het bij een paar honderd gulden voor gezien houden. De financieel planner, die zich binnen die groep alleen bezig houdt met advisering en niet bij het bemiddelen in en verkopen van financiële producten (denk aan levensverzekeringen) kan daarvan (nog) niet leven.
Welke kennis?
De financieel planner moet echter wel tijd én geld vrij maken om zijn deskundigheid op peil houden. Maar wat moet hij allemaal weten om zijn klant goed te kunnen bedienen ?
Bij alle adviezen moet er van uitgegaan worden dat de klant geld nodig heeft om daar op zijn eigen manier van te kunnen leven. Dat geld kan uit verschillende bronnen komen: loon, winst uit onderneming, sociale voorzieningen, pensioenregelingen, eigen vermogen (eventueel uit erfenissen) en levensverzekeringen.
Op deze geldbronnen zijn allerlei fiscale wetten van toepassing : loon-/inkomstenbelasting, vermogensbelasting, successie- en schenkingsrecht en, als het om ‘directeur-grootaandeelhouders (dga’s’) gaat, ook nog vennootschapsbelasting. Maar dan moet daarbij ook nog bezien worden hoe het huishouden gevormd is; ofte wel kennis van huwelijks- en samenlevingsrecht en erfrecht moet in de ransel zitten.
Hoever moet de kennis van een financieel planner precies gaan? De fiscalist zal stellen dat het fiscaal optimaal geregeld moet zijn. De verzekeringsman (verzekeraar of assurantie-tussenpersoon) zal vooral stellen dat de risico’s (overlijden, lang leven en arbeidsongeschiktheid) afgedekt moeten zijn. De vermogenbeheerder op zijn beurt zal tranen in zijn ogen krijgen als het rendement op het vermogen toch wel sterk achterblijft bij een algemene index. De estate-planner voelt zich ongemakkelijk als er teveel aan successierecht betaald moet worden.
De financieel planner moet van al deze zaken diepgaande kennis hebben. Dat is echter onmogelijk! Want dan zou iedere financieel planner specialist moeten zijn op elk van de gebieden. Maar tot hoever moet de financieel planner dan opgeleid worden? Bij een opleiding tot financieel planner zullen in ieder geval alle aandachtsgebieden aan de orde moeten komen. Omdat het gebied zo enorm uitgestrekt is, zal uiteindelijk de interesse (zo u wilt : het hobby-isme) van de examenafnemer(s) bepalen tot hoever de kennis van de cursist getoetst zal worden. Op dit moment worden de examens van de Federatie Financiële Planners als norm aangehouden.
Bij de Federatie zouden echter geen eindtermen bestaan; een inhoudelijke omschrijving van wat er op de diverse aandachtsgebieden als bekend mag worden verondersteld. Wel zouden de nu afgenomen examens een indicatie vormen van het niveau. Maar het is uiterst onplezierig als cursisten én opleiders niet weten tot hoever ze moeten gaan.
Inlevingsvermogen
Verder komt in al deze aspecten te weinig aan bod hoe een financieel planner met zijn klanten om moet gaan. Na ruim zes jaar ervaring ben ik nog geen klant tegen gekomen, die in exact dezelfde situatie verkeert. Inlevingsvermogen van de planner wordt echter niet getoetst.
Wat ik bovendien vaak in de praktijk merk, is dat het specialisme, waaruit de planner werkt, vaak als dogma verheven wordt. Als prof. L. Stevens (voorzitter van de Federatie) niet onder stoelen of banken steekt dat hij zijn aanstaande schoonkinderen al bij voorbaat onterfd heeft, hoeft dat toch niet voor iedereen te gelden? Wanneer de planner ‘beleggen’ als hobby heeft, kan het toch zijn dat zijn klant juist onrustig wordt bij alle schommelingen van de beurs? In hoeverre wordt de verkoper van levensverzekeringen bij zijn adviezen beïnvloed door de te behalen provisie?
Kortom: er zal nog heel wat gediscussieerd moeten worden over het fenomeen ‘persoonlijke financiële planning’. Is het een aparte tak van sport of is het een marketing middel ? En als het ‘slechts’ een marketingmiddel is, hoever zal de planner’gaan die gratis adviezen geeft en bij een klant bemerkt dat er geen nieuw financieel product te plaatsen is? Dan zal hij dus ook geen provisie-inkomsten hebben. De beroepsgroep zal een standpunt in moeten nemen over het vereiste opleidingsniveau.
Rob Goedhart is pensioenconsulent in Breda.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.