nieuws

Bijsluiter-campagne beetje Chinees

Archief

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) werkt er deze zomer hard aan om de consument te wijzen op het bestaan van de Financiële Bijsluiter. De grootscheepse campagne met als motto ‘Voor alle duidelijkheid: De Financiële Bijsluiter’, bestaat uit radiospots, krantenadvertenties, reclames op abri’s en een internetsite. Deze maand gaat de televisiecommercial van start. Maar is de boodschap van de AFM zelf wel duidelijk?

Bert Both
Financiële Bijsluiter is eigenlijk een vreemde combinatie. Het woord ‘bijsluiter’ heeft een wat vervelende klank. Het is veelal een prullerig gevouwen foldertje waarin in piepkleine lettertjes iets te lezen staat over de eigenschappen van een medicijn. Er wordt van je verwacht dat je het leest, maar negen van de tien keer sla je dat over. Alleen als je het medicijn niet kent of als je het niet vertrouwt, lees je de bijsluiter. Doorgaans lees je de bijsluiter pas na aanschaf van het product, niet ervoor. Genoeg redenen dus om zo’n woord niet te koppelen aan financiële producten en verzekeringsproducten. Nadeel ervan is ook dat met de terminologie Financiële Bijsluiter de vooroordelen over de branche worden bevestigd en versterkt.
Geen goede binnenkomer
De Financiële Bijsluiter moet aan de man gebracht worden, maar hoe doe je dat? Met tv-commercials, radiospotjes, advertenties in dagbladen, abri-reclames en via internet. Vooral in augustus wordt er flink van de toren geblazen: dan gaat de tv-commercial van start en de radiospot is dan vrijwel dagelijks op talloze zenders te horen.
Het recept van de krantenadvertentie, de aftrap, stuit mij bijzonder tegen de borst. Al in de eerste de beste uiting wordt de onbetrouwbaarheid van de branche bevestigd. “Vanaf nu bestaan er geen kleine lettertjes meer”, staat er in koeienletters in een paginagrote advertentie van een dagblad. De eerste indruk is dat dit een advertentie is voor een verzekeringsmerk. Interpolis of zo. Als je al de moeite neemt om ook de kleine lettertjes onderaan te lezen, dan kom je erachter dat het hier om wat anders gaat. Maar, wie leest door?
Onderaan vertelt de Autoriteit Financiële Markten dat er sinds 1 juli een Financiële Bijsluiter bestaat. Deze is verplicht bij “een complex financieel product, dat bestaat uit een combinatie van beleggen en verzekeren, sparen of lenen’. Over duidelijkheid gesproken. Om welke combinaties gaat het nu? 1. beleggen, verzekeren en sparen; 2. beleggen, verzekeren en lenen; 3. beleggen en verzekeren; en ga zo maar door. Klopt het dat de Financiële Bijsluiter alleen geldt voor beleggingsproducten?
Voor een instelling die zelf de communicatie van bedrijven gaat beoordelen, is deze onduidelijke communicatie geen goede binnenkomer! “Voor alle duidelijkheid: De Financiële Bijsluiter”, staat er met ferme letters bij. Wat mij als consument enigszins stoort, is dat je een 0900-nummer (e 0,35 per gesprek) moet bellen, en dus extra moet betalen, om een foldertje te bestellen.
Geworstel
De advertentie verwijst naar de internetsite. Deze is vooral bestemd voor zakelijk gebruikers, zo lijkt het. Zo wordt er gesproken over “de consument” die met “De Financiële Bijsluiter de informatie krijgt die nodig is om een verantwoorde keuze te kunnen maken bij de aanschaf van ingewikkelde financiële producten”.
Het taalgebruik is verre van eenvoudig. Op de eerste vraag -“Wat is de Financiële Bijsluiter?” – moet je je als bezoeker direct door dit soort zinnen worstelen: “De Financiële Bijsluiter is een document dat u krijgt als u een complex financieel product wilt aanschaffen. (De bijsluiter geeft informatie over de eigenschappen van het product. Zo krijgt u inzicht in het soort product, het rendement, de kosten en het risico.) De bijsluiter is een document dat je vóór de aankoop van een complex financieel product kosteloos ontvangt. (Een financiële dienst of een financieel product, opgebouwd uit componenten die behoren tot verschillende soorten financiële diensten of financiële producten en waarvan de waarde van tenminste een der componenten afhankelijk is van de ontwikkelingen op financiële markten of andere markten. De Financiële Bijsluiter geeft inzicht in de eigenschappen van het financiële product. Het document kan gezien worden als een vereenvoudiging van de overige documentatie, zoals contracten, bijlagen, algemene voorwaarden en prospectussen.” De informatie tussen haakjes verschijnt in een geel schermpje in beeld door op de woorden ‘Financiële Bijsluiter’ en ‘complex financieel product’ te gaan staan.
Als u dit helemaal uit hebt gelezen, verdient u een lintje. Er is niet doorheen te komen. Dit is juridisch geneuzel waar een consument-internetter niet op zit te wachten. Men had beter twee sites kunnen maken: één voor de zakelijke markt en één voor de consumentenmarkt. De toonzetting maakt direct duidelijk dat je beter beste maatjes kunt blijven met de Autoriteit Financiële Markten. Ook dat past meer op een zakelijke site.
Draaikonten
De radiospot is in negentien dagen 750 keer uitgezonden. Van 5 tot 30 augustus volgt een serie van zevenhonderd uitzendingen. We horen een interview met de Chinese minister-president, een tolk vertaalt een heel verhaal met een simpel ‘yes’. De insteek heeft qua onderwerp niets met de Financiële Bijsluiter te maken. Er wordt wel een vergelijking gemaakt. Over de kwaliteit mag u zelf oordelen: verzekeringsmaatschappijen spreken onverstaanbaar Chinees. In de tweede versie wordt het typische, technische taalgebruik van een voetbalcoach op de hak genomen. Ook hier is de boodschap dat verzekeraars veel woorden nodig hebben om iets simpels duidelijk te maken. Het zijn draaikonten. Gelukkig is daar de Financiële Bijsluiter. Dat is de tolk die, zoals een voice-over zegt aan het eind van de radiospot, moeilijke zaken makkelijk maakt. De Financiële Bijsluiter maakt alles duidelijk.
Goede weg
Laat er geen twijfel over bestaan dat zo’n Financiële Bijsluiter een prima instrument is ter bescherming van de consument. Hij krijgt met deze standaardisering iets meer inzicht in het aanbod.
Ik zou het nog liever zien als de Autoriteit Financiële Markten nog een stapje verder gaat en paal en perk stelt aan de fraaie praatjes waarmee beleggingsproducten worden aangeprezen. Die verhalen zitten juridisch allemaal wel zo in elkaar dat men de aanbieder niets kan maken, maar al te vaak worden er toch impliciet – door de manier waarop dingen worden voorgesteld – verwachtingen gewekt die achteraf bij lange na niet waargemaakt kunnen worden.
Laten we het erop houden dat de Financiële Bijsluiter een eerste, wat ongelukkige stap op de goede weg is. We zijn benieuwd naar de toonzetting van de tv-commercial in augustus. Nu maar hopen dat er niet weer een flauwe karikatuur van de branche wordt geschetst.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.