nieuws

Azivo als warme bakker in de zorgverzekering

Archief

door Richard Vroom

Bij de invoering van een nieuwe standaardverzekering voor gezondheidszorg, per 1 januari 2006, wordt een zeer belangrijke rol toebedeeld aan de zorgverzekeraars. Als dat in hun ogen de beste remedie is, mogen ze zelfs eigen ziekenhuizen stichten. ‘Terug van weggeweest’, zullen heel wat oudere Hagenaars opmerken. Het was immers ziekenfonds Azivo dat vóór de Tweede Wereldoorlog al diverse eigen klinieken kende. De nu 110-jarige zorgverzekeraar is van oudsher veel meer dan alleen financier in de gezondheidszorg, zo komt naar voren als algemeen directeur Fred van den Heuvel op zijn praatstoel zit.
Luisterend naar Van den Heuvel dringt zich het beeld op dat Azivo als een warme bakker in de zorgverzekering actief wil zijn. Van den Heuvel vindt de vergelijking niet overdreven. Sterker nog: hij heeft zich enkele jaren geleden gewillig als bakker laten fotograferen voor het Azivo Nieuws, dat huis aan huis in Groot-Den Haag wordt verspreid.
Ook om een andere reden is de vergelijking met een warme bakker niet zo gek, omdat de wortels van Azivo letterlijk in een bakkerij liggen. Daarvoor moeten we terug naar 1880. In de Haagse Schilderswijk was armoe troef en een groep arbeiders nam het initiatief voor een coöperatieve bakkerij: De Volharding. Twee jaar later waren er al plannen om naast de ‘volksbroodbakkerij’ een eigen ziekenfonds en apotheek op te richten. Deze wens werd werkelijkheid in 1893.
Solidariteit
Aan de vooravond van de afspraak bij Azivo, zetelend in het kantoorgebouw van de vroegere bandenfabriek Vredestein aan de Loosduinse kant van Den Haag, heeft minister Hoogervorst nog gesproken over zijn voorkeur voor één standaardpakket voor noodzakelijke zorg. Van den Heuvel is er bepaald niet gerust op, mede gezien de zaken die in de afgelopen jaren geheel of gedeeltelijk uit het ziekenfondspakket zijn gehaald. “Daarbij zitten veel zaken die eigenlijk gewoon in het basispakket hadden moeten blijven zitten, want in de aanvullende verzekeringen vindt aanzienlijke risicoselectie plaats.”
Van den Heuvel wordt een beetje sarcastisch als hij de praktijk gaat schetsen. “Als je 60 jaar bent en je meldt je aan bij een ziekenfonds en je hebt een tandheelkundige prothese of een ‘plaatje’, dan kun je als verzekerde geen extra voorzieningen meer inkopen bij de vele aanvullende ‘pretpakketten’ die er tegenwoordig zijn. Dat vind ik onacceptabel, want door de beperkingen in het basispakket bestaat er geen solidariteit meer.”
Beschaafd land?
Waar de meeste zorgverzekeraars diverse aanvullende pakketten hebben, kent Azivo slechts één aanvullend pakket. “Als de mensen willen kiezen, moeten ze maar ergens anders naartoe. En dat zeggen we ook echt tegen een jonge vrouw die geen tandheelkundige prothese in het pakket hoeft of een tachtigjarige die zegt ‘die dekking voor kraamzorg daar zal ik toch geen beroep meer op doen’. We hebben een heel breed pakket, gebaseerd op solidariteit.”
“Wat mij ontzettend stoort in het hele systeem is, dat met name de minst draagkrachtigen, de mensen met een klein pensioentje of een uitkering, geen aanvullende verzekering meer kunnen betalen. Bij gezondheid, het grootste goed wat we hebben, mag je naar onze mening geen drempels gaan opwerpen. Dan krijg ik een brief van een mevrouw van 82 jaar, die haar hele leven lang bij ons verzekerd is. Die zegt in die brief de aanvullende verzekering op, omdat ze deze niet meer kan betalen. Het gebeurt in een fase dat ze juist aanspraak zou kunnen maken op voorzieningen die er allemaal inzitten. Dat zou toch eigenlijk niet mogen bestaan in een beschaafd land als Nederland. We staan erbij en we kijken er naar. Niemand doet iets. Je kan marktwerking overal op loslaten, maar we moeten voor die groep de gezondheidszorg veiligstellen.”
Bijzondere bijstand
Behalve de oudere mensen maakt Van den Heuvel zich ook zorgen om de minima. Aan het eind van de jaren negentig gingen veel gemeenten ertoe over om een collectieve aanvullende verzekering te sluiten voor de minima. Dat gebeurde ook in Den Haag en Zoetermeer. Maar ook deze collectieve verzekering is alweer geschiedenis. “Had de politiek bij de invoering vooral ondersteuning van de zwakkeren voor ogen, twee jaar geleden vond men ineens weer dat zo’n aanvullende verzekering de verantwoordelijkheid van de individuele burger is.”
In de tijd van die collectieve aanvullende verzekering, had 98% van de minima zo’n verzekering. “En dat is nu gedaald tot minder dan 60%. Dan komen mensen die de aanvullende polis niet meer kunnen betalen, al gauw in problemen. Bij de tandarts bijvoorbeeld. Op een gegeven moment moet er gekozen worden tussen een drievlakvulling of de kies trekken. Die drievlakvulling zit niet in het basispakket en het trekken van de kies wel. Maar dat is natuurlijk het laatste wat je wilt. Dan zijn die mensen nu weer afhankelijk van de gemeentelijke sociale dienst. Wij zeggen dan tegen hen: dien maar een aanvraag in voor de bijzondere bijstand om die kies te mogen laten vullen.”
Rare bezuinigingen
Van den Heuvel ergert zich telkens weer aan bewindslieden die zich op de borst slaan als ze – uit een oogpunt van bezuiniging op de collectieve lasten – bepaalde onderdelen uit het basispakket halen. Zoals bijvoorbeeld enkele jaren geleden met de tandheelkunde. De minister bleef maar zeggen: ‘We hebben zóveel bezuinigd op tandartskosten. Maar ieder ziekenfonds had het natuurlijk ondergebracht in de aanvullende verzekering. Het jaar daarop gaven wij aan tandartskosten (voor hetzelfde pakket) 1,6 miljoen gulden meer uit. Wie is er nou gek?”
Van den Heuvel komt nu echt los: “Een ander voorbeeld: de fysiotherapie. Mevrouw Borst wilde jaren geleden bezuinigen op fysiotherapie. Ze kwam met het voorstel van maximaal negen behandelingen. Want ze moest 225 miljoen gulden bezuinigen. Wij houden hier van huis uit de zorgverlening scherp in de gaten en hebben in die periode intensief gesproken met fysiotherapeuten en huisartsen. Daaruit kwam naar voren dat fysiotherapie niet voor iedereen nodig is. Zo stelde een Leidse hoogleraar, dat je iemand die bepaalde lage-rugklachten heeft, voor maximaal drie behandelingen naar de fysiotherapeut moet sturen. Als er dan nog geen effect merkbaar is, dan helpen tien, twintig behandelingen ook niet. Daar hebben wij toen een machtigingssysteem op losgelaten en kwamen tot de conclusie dat ze aanzienlijk meer zou bezuinigen dan die 225 miljoen.” Hij vervolgt: “Wij naar de minister toe. De reactie was: ‘Mogen wij het laten uitzoeken?’ Wij: ‘Ja, natuurlijk; heel graag zelfs’. Wel, het Nivel heeft het onderzocht en wat kwam eruit: een besparing van 400 miljoen gulden. En wat denk je dan als simpele ziel?: dit wordt geïntroduceerd. Maar nee hoor: die negen behandelingen. En als ik dan dit soort dingen aan mijn moeder probeer uit te leggen en ze snapt het niet meer, dan is er echt iets mis in Nederland.”
De Goudse
In de jaren negentig was ook Azivo gevoelig voor de trend om verzekerden als totaalcliënt aan zich te binden. Behalve particuliere ziektekostenverzekeringen werden, in de rol van intermediair, ook de huis-, tuin- en keukenverzekeringen in het assortiment opgenomen. “Maar daar zijn wij van teruggekomen. Auto- en inboedelverzekeringen passen niet bij ons. Alles is bij ons gericht op het zorgelement. Daarom zitten er wel reis- en uitvaartzekeringen in het assortiment alsmede de Global Traveler-polis van OOM.”
Inmiddels werkt Azivo voor de particuliere ziektekostenverzekering alweer tien jaar samen met De Goudse. Ook al is de herkomst van beide bedrijven totaal verschillend (een ‘kapitalistisch’ familiebedrijf versus een socialistische coöperatie), de bedrijfscultuur vertoont veel overeenkomsten, vindt Van den Heuvel. “Wij hebben bij De Goudse nu zo’n 7.500 particulier verzekerden.”
Hoewel Azivo een pure zorgverzekeraar is, ligt het voor de hand om anno 2003 de blik te verruimen naar zaken als ziekteverzuimverzekering en reïntegratie. “Daarover zijn we inderdaad in gesprek met De Goudse, die veel ervaring op dit terrein heeft.”
Spreekuur
In het midden van de jaren negentig bent u gestart met een spreekuur voor verzekerden. Dat staat natuurlijk mooi laagdrempelig, maar wordt er ook op enige schaal gebruik van gemaakt?
“Wel degelijk. Er komen, na een telefonische afspraak, zo’n 20 tot 25 mensen per maand op spreekuur. Het gaat inderdaad om gevallen van niet meer kunnen betalen, echt schrijnende gevallen. Maar ook andere zaken, zoals van mensen die klachten hebben over zorgverleners, vastlopen in de bureaucratie of klachten hebben over zaken die wij fout doen.”
Hoe lang duurt zo’n gesprek?
“Gemiddeld een kwartier, maar we reserveren een half uur per bezoeker. Het kan soms wel behoorlijk uitlopen.”
Schaalgrootte
Het chronische discussiepunt in de branche is: wat is voor een zorgverzekeraar de noodzakelijke schaalgrootte. Is Azivo niet te klein?
“Ik ben hier in 1989 directeur geworden. Vanaf dat moment hoorde ik van collega-ziekenfondsdirecteuren: Nou, dat zal een jaartje of hooguit twee jaar duren. Destijds telden wij 90.000 verzekerden. We zitten nu op 156.000 verzekerden.”
De algemeen veronderstelde noodzaak dat een zorgverzekeraar toch zeker 500.000 tot een miljoen verzekerden moet tellen, om in de toekomst te kunnen blijven meedraaien, wordt door Van den Heuvel niet gedeeld. “Naar mijn idee, is eerder het tegendeel waar. De lijnen die wij hier hebben zijn kort, zowel intern als extern.”
Dat brengt ons vanzelf op het recente verleden, waarin Azivo ook even met de stroom meevoer en op landelijke schaal actief werd. Van dit experiment is Van den Heuvel vrij snel teruggekomen. “De bureaucratie werd zo ontzettend groot. Ik heb geen enkele affiniteit met een fysiotherapeut in Groningen of een ziekenhuis in Limburg. Wij moeten volgens de wet voor alle verzekerden zorgverleners contracteren. Zo hadden wij vier verzekerden in Winschoten. Wij moesten een contract sluiten met hun huisarts. Maar die huisarts zat in een waarneemregeling met acht artsen, dus we moesten die andere ook contracteren. En verder nog de apotheek, de fysiotherapeut, de tandarts, kortom een bureaucratie van hier tot Tokio. Daarom zijn we teruggekeerd naar de regio. Hier in de regio ken ik alle ziekenhuisdirecteuren en ook de meeste specialisten. De schaalgrootte die we nu hebben is prima.”
Eigen apotheek
Zorgverzekeraar Azivo kent al vanaf het begin in 1893 een eigen apotheek. En niet zomaar een apotheek, nee, de grootste van ons land. Niet minder dan een kwart van de 332 personeelsleden van Azivo werkt in die apotheek. Op ruim tachtig plaatsen in Den Haag, Voorburg en Rijswijk hangt een gele receptenbus. Wanneer vóór 14.00 uur een recept in zo’n bus wordt gestopt, heeft men de medicijnen dezelfde dag nog in huis.
Van den Heuvel: “Nee, het is voor de verzekerden geen verplichting om van de eigen apotheek gebruik te maken. Zo’n 65.000 van de 156.000 verzekerden doen dat wel.”
Verboden
Van den Heuvel schampert een beetje over de tamtam die landelijk werkende zorgverzekeraars herhaaldelijk maken over hun successen op het gebied van wachtlijstbemiddeling en contracten met buitenlandse ziekenhuizen. “Dat soort dingen kennen wij al vele jaren. Sterker nog, wij deden het zelfs al voordat het mocht. We sloten een contract voor hartoperaties met een ziekenhuis in Engeland. De Ziekenfondsraad verbood dat. In die zelfde periode kenden wij een project voor niertransplantaties in het Amerikaanse Phoenix. We hadden verzekerden die al negen jaar op de wachtlijst voor een donornier stonden. Weet je wat het voor iemand betekent, als je drie keer in de week moet spoelen?
Er zijn veertien mensen heen geweest, van wie zes van ons ziekenfonds. Maar dan komt de Ziekenfondsraad dat verbieden. Motief: geen levensbedreigende situatie. Het is niet alleen zo, dat de kosten van de niertransplantie, inclusief de verblijfskosten in Amerika, haast niks scheelden met de kosten hier in Nederland. Maar wat denk je van de omvang van de kosten die wij bespaarden op dialysekosten?! Van de zes betrokken Azivo-verzekerden zaten er vier in de WAO en die werken nu allemaal weer.”
Op de operatietafel
Twee jaar geleden op een vrijdagmiddag, belt een cardioloog uit het Rotterdamse Dijkzigt Ziekenhuis Rotterdam. “Daar ligt een verzekerde van ons op de operatietafel. Die moet een levensreddende transplantatie ondergaan, maar het is technisch dermate ingewikkeld, dat hij daarvoor naar Utrecht moet worden vervoerd. De vraag was: wie gaat de kosten van een tijdelijke hartfunctievervanger (150.000 euro) betalen?”
Beide ziekenhuizen kwamen er niet uit en daarom belde de Rotterdamse cardioloog met de medisch adviseur van Azivo. Het is halverwege vrijdagmiddag. Die slaagt er ook niet in de partijen op één lijn te brengen. De kwestie wordt voorgelegd aan Van den Heuvel. Die komt met het voorstel om gedrieën de kosten te dragen, dus Azivo en beide ziekenhuizen elk 50.000 euro.
Ze worden het niet eens. Van den Heuvel hakt de knoop door en stuurt, om ’s mans leven te redden (“de familie was al opgetrommeld naar het ziekenhuis om afscheid te nemen”), een fax waarin hij zich garant stelt voor de 150.000 euro. De impasse moet worden doorbroken vindt hij.
Later wordt de zaak verder bediscussieerd en wil het Utrechtse ziekenhuis Azivo aan de garantie houden. Het wordt een rechtszaak die Azivo in eerste instantie verliest. “Ik accepteer de uitspraak niet en ga in hoger beroep. Maar, stel nou eens dat die man bij een grote maatschappij was verzekerd. Krijg je daar halverwege vrijdagmiddag een beslisser te pakken, die meteen een knoop doorhakt?”
Azivo was vorige week nog net als de andere zorgverzekeraars in afwachting van de politieke beslissingen ten aanzien van verkleining van het basispakket in de ziekenfondsverzekering. Die beslissing zal van invloed zijn op de samenstelling van de aanvullende pakketten. Waar andere verzekeraars het streven naar maatwerk willen onderstrepen (“Ik hoor dat er collega’s zijn die met zes verschillende aanvullende pakketten willen gaan werken”), zal Azivo vasthouden aan één pakket. “Wij willen de solidariteitsgedachte onderstrepen”, aldus Van den Heuvel.
Fred van den Heuvel: “De schaalgrootte die we nu hebben is prima”.
Fred van den Heuvel (53) is een geboren en getogen Hagenaar. Na het voltooien van de HBS wilde de ambtenaarszoon het liefst een eigen zaak hebben. Hij droomt van een delicatessenwinkel, maar dan wel volgens de cash & carry-formule. Alvorens dit plan te kunnen uitvoeren, ging de 20-jarige Van den Heuvel ter overbrugging een jaartje werken bij Azivo. Dat was in 1970. Hij begon er achter de balie en behaalde ziekenfonds- en sociale verzekeringsdiploma’s.
Kennelijk op grond van inzicht in een lijst met geslaagden, kreeg Van den Heuvel een aanbod van de Sociale Verzekeringsbank om daar te komen werken. Toen hij aan zijn chef een middag vrij vroeg voor ‘een medische keuring’, werd Van den Heuvel ontboden bij Azivo-directeur Herman van der Hoeven. Ze hadden bepaalde plannen met Fred. Hij wilde eigenlijk weggaan (“want dan hadden ze me dat wel eerder kunnen vertellen”), maar bleef toch bij Azivo. Hij doorliep het gehele bedrijf en werd in 1989 tot algemeen directeur benoemd.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.