nieuws

Aanbieders aan zet op weg naar meer transparantie

Archief

Over zes weken zijn de nieuwe beloningsregels van kracht; voor complexe producten mag er dan maximaal 80% afsluitprovisie worden uitgekeerd

Cees Kielstra, directeur van de Vereniging van Hypotheekadviseurs in Nederland (VVHN) maakt zich aan de vooravond van het nieuwe beloningsbeleid grote zorgen. Is de markt er wel klaar voor? Het intermediair heeft nu de eerst stap gezet. Het is volgens hem hoog tijd dat banken en verzekeraars ook meer transparantie gaan bieden. Aanbieders aan zet op weg naar meer transparantie Door Cees Kielstra De Vereniging van Hypotheekadviseurs in Nederland (VVHN) is altijd direct betrokken geweest bij wat in de markt bekend is geraakt als het traject ‘Adviesmatch’. Adviesmatch is de uitwerking van marktpartijen en het ministerie van Financiën om de veronderstelde beloningsgedreven verkoop binnen de financiële dienstverlening tegen te gaan. De belangrijkste aanleiding was het Ecorys rapport waarin vermeende misstanden binnen de hypotheekadvieswereld aan de kaak werden gesteld. De VVHN heeft destijds grote bezwaren geuit tegen dit naar onze mening ondeugdelijke rapport. Toch sprak minister Zalm naar aanleiding van dit onderzoeksrapport over de perverse prikkels voor het intermediair en doelde daarbij op de afsluitprovisie. Het resultaat is dat de minister heeft aangedrongen op maatregelen vanuit de markt. Deze moeten er allereerst toe leiden dat de beloning beter aansluit op de geleverde inspanningenen. Verder moet de consument inzicht worden geboden in de beloning voor de geleverde dienst. De markt heeft dit vertaald in een tweetrapsoplossing. Allereerst zal er een verschuiving plaatsvinden in de beloningssystematiek van afsluitprovisie naar meer doorlopende provisie. Vervolgens zal er meer transparantie over de beloning komen richting de consument. Hierbij is expliciet overeengekomen dat de maatregelen alleen van toepassing dienen te zijn op complexe producten en dat de maatregelen voor alle partijen (directe aanbieders en intermediair) leiden tot een gelijk speelveld. Grote zorgen Wij staan nu aan de vooravond van de eerste trede. Vanaf 1 januari mag er voor complexe producten maximaal 80% afsluitprovisie worden uitgekeerd, minder mag natuurlijk altijd. Via een overgangsperiode moet dit vanaf 2010 leiden tot de situatie dat bij complexe producten niet meer afsluitprovisie wordt uitgekeerd dan doorlopende provisie: de maximale verhouding is dan dus 50% afsluitprovise en 50% doorlopende provisie. Met nog twee maanden te gaan, maakt de VVHN zich grote zorgen over de praktische uitwerking van de overeengekomen beloningsregels. Praktisch probleem Over het algemeen geldt dat de aanbieder van een financieel product er een complex product in de zin van de wet (Wet Financieel Toezicht) van maakt. Nu is de hypotheekwereld zo ingericht dat er ook veel bemiddelaars zijn die zelf producten samenstellen en er dan vervolgens een complex product van maken. Te denken valt hierbij aan de situatie dat een lening van aanbieder A wordt gecombineerd met een levensverzekering van aanbieder B. Als een bemiddelaar zelf een product assembleert, wordt die bemiddelaar in feite aanbieder en dient hij te zorgen dat er wordt voldaan aan de beloningsregels. Hier doet zich echter een praktisch probleem voor. Hypotheekorganisatie X maakt een product bestaande uit geld van A en een polis van B. Aanbieder A levert geen complex product (alleen geld) en keert zijn provisie uit als altijd (100% afsluitprovisie). Terecht, zo vindt de VVHN want de inspanning voor het geld is ook voor 100% aan het begin, bij de bemiddeling. Aanbieder B levert een levensverzekering, hetgeen op zichzelf al als een complex product geldt, en keert conform de nieuwe beloningsregels uit (in 2010 dus 50%/50%). Bij elkaar genomen zit Hypotheekorganisatie X dus met een verhouding 67%/33% en voldoet daarmee niet aan de wettelijke norm. Combineren Naast assembleren is er ook in de hypotheekmarkt sprake van combineren. Wat nu als een adviseur bij bankkantoor Y een geldlening van R voor de klant afsluit met daarbij een verzekering van I? De bankmedewerker biedt het dus niet als één product aan namens zijn organisatie, maar combineert twee ‘losse’ producten voor dezelfde klant. In onze optiek is hier geen sprake van het aanbieden van een complex product. Wel is er sprake van een complex advies en dient een goed klantprofiel te worden opgesteld. In deze situatie moet de beloning van de aanbieders dan ook afzonderlijk worden benaderd, ook door de AFM straks bij het uitvoeren van haar toezichtstaak. Oplossing De VVHN voorziet grote uitvoeringsproblemen bij de hiervoor geschetste situaties. Binnen de achterban van de VVHN gaat het om tienduizenden hypotheken per jaar. De VVHN vindt dat de geldlening op zich geen complex product is. Ook als een adviseur een complex advies geeft en een lening combineert met een polis, is de lening nog steeds niet complex. Als de bemiddelaar een complex product aanbiedt (als assembleur) is ook de lening dus onderdeel van een complex product. Dat is niet anders dan wanneer er een spaarhypotheek van een willekeurige verzekeraar wordt aangeboden. Echter nu doet zich een praktisch probleem voor. De meeste administratieve systemen van intermediair en banken zijn niet ingericht op het verstrekken van doorlopende provisie op een geldlening. Logisch, want daarvan is nooit sprake geweest. Terecht, want een lening is geen complex product en de inspanning is volledig aan het begin. De VVHN vindt dat er ook voor een lening binnen een complex product 100% afsluitprovisie moet worden gehandhaafd. Om toch te voldoen aan de uitgangspunten van Adviesmatch, stelt de VVHN voor om de 100% afsluitprovisie op de lening te compenseren met 100% doorlopende provisie op de verpande polis. Er wordt hiermee voldaan aan de 50/50-regel, de administratieve processen van banken en onze achterban hoeven niet op de schop en door de afspraken over beloningstransparantie is het voor de consument volstrekt helder. Je zou zelfs kunnen stellen dat de consument uiteindelijk beter af is, omdat de doorlopende provisie op het bijverband naar 100% gaat en dat juist het element is waar de grootste kans op misselling bestaat binnen de hypotheekmarkt. De kosten van een geldlening zijn immers al transparant (rentepercentage) en de consument ziet via de notarisafrekening welke afsluitkosten hij voor het advies op de lening betaalt. Verontrustend De VVHN vraagt zich af of alle partijen in de markt op tijd klaar zullen zijn om een goede uitvoering van de beloningsregels mogelijk te maken. Het is verontrustend om te constateren dat de aanbieders op elkaar wachten met het naar buiten brengen van het nieuwe beloningsbeleid. Wat dat betreft zijn er duidelijke parallellen met de zorgverzekeringsmarkt. Toch roepen wij banken en verzekeraars met klem op om snel meer duidelijkheid aan onze achterban te geven. Op welke wijze wordt bijvoorbeeld de doorlopende provisie straks berekend? De VVHN gaat er in ieder geval van uit dat rekening wordt gehouden met ‘oprentende’ variabelen als rente, inflatie, sterftetabellen et cetera Zoals onze wetgever ook expliciet aangeeft in de toelichting op de wet: de nieuwe beloningsregels gaan duidelijk niet over de hoogte van de beloning en zijn dan ook niet bedoeld om met de wet als excuus de beloning voor het intermediair te verlagen. De werkzaamheden van het intermediair zullen, mede als gevolg van de nieuwe regelgeving, volgens ons eerder toe- dan afnemen. Uitleg aan de klant Eén van de primaire taken en kwaliteiten van het intermediair is de klant uitleg geven en op basis daarvan een advies verstrekken. De VVHN verwacht dat het intermediair voor zijn uitlegfunctie veel extra uren zal moeten investeren. De huidige ontwikkelingen leiden er volgens ons toe dat niet het advies van de adviseur bepalend is voor zijn succes, maar de manier waarop hij in staat zal zijn om de klant een goede uitleg te geven. Een aantal ontwikkelingen op een rij: De nieuwe financiële bijsluiter. Of de adviseur legt de bijsluiter zelf uit óf de klant gaat op den duur zelf vragen stellen. Bijvoorbeeld: waarom wordt er maar een deel van mijn inleg daadwerkelijk belegd? Publicaties in de media over beleggingsverzekeringen, fraude, retourprovisie, kortingsacties en consumentenprogramma’s als Kassa en Radar maken de klant bewuster en mondiger. Het ter discussie stellen van de hypotheekrenteaftrek en andere fiscale regels zorgt voor meer onduidelijkheid en onzekerheid bij de consument, waardoor extra uitleg nodig zal zijn. Geen winst De VVHN is er van overtuigd dat de hypotheekadviseur expliciet zal moeten maken welke dienstverlening de consument mag verwachten en welke werkzaamheden er worden verricht. Het zal namelijk steeds belangrijker worden om de klant ook inzicht te geven in de werkzaamheden en de investering van de adviseur. Alleen dan zal de klant begrijpen dat de beloning, die vanaf oktober 2009 transparantie moet zijn, geen winst is maar een vergoeding voor de investering in kwaliteit, deskundigheid, professionaliteit en voor gemaakte uren. Producttransparantie De afgelopen weken wordt de consument overspoeld met informatie die hem wijzer moet maken. Het ministerie van Financiën wil een zogeheten taskforce om de consument van zijn financieel analfabetisme af te helpen, de website consuwijzer.nl is gestart en de nieuwe financiële bijsluiter is operationeel. Allemaal acties om de consument beter te laten begrijpen wat wij hem adviseren. Ook het invoeren van beloningstransparantie voor complexe financiële producten per 1 oktober 2009 moet hieraan bijdragen. De VVHN is van mening dat beloningstransparantie niet het gewenste effect zal hebben op de consument. Natuurlijk, de consument krijgt wat meer inzicht in de vergoeding (voor de kosten van de bemiddelingsactiviteiten binnen de totale bedrijfsvoering) die tussenpersonen voor hun werkzaamheden ontvangen. Heeft de consument daarmee ook beter inzicht in het product dat hij uiteindelijk afneemt? Wij denken van niet. De consument moet de beloning van de adviseur zien als onderdeel van de totale prijs die hij betaalt voor het product. Dat betekent dat het beter zou zijn om de consument ook transparantie te geven in alle kosten die banken en verzekeraars maken voor het product. De beloning voor de adviseur kan dan als een percentage van de totale productkosten worden weergegeven. Het is dan wel belangrijk dat de consument ook inzicht krijgt in de totale kosten die worden gemaakt door aanbieders die niet met tussenpersonen werken. Ook hier dient immers te worden voldaan aan het uitgangspunt van een gelijk speelveld. Eerste stap Ook vindt de VVHN het van belang dat de consument bij het aanschaffen van een financieel product realistische scenario’s krijgt voorgeschoteld. Bij beleggingsproducten zou het bijvoorbeeld beter zijn om rendementsprognoses te geven die realistischer zijn en niet uitgaan van percentages die ooit zijn behaald, maar waarvan het maar zeer de vraag is of die in de toekomst ook nog kunnen worden behaald. Onze bedrijfstak heeft hierin zelf een grote verantwoordelijkheid. Het intermediair heeft de eerste stap nu gemaakt met de maatregelen als gevolg van Adviesmatch. De VVHN roept banken en verzekeraars op om ook meer transparantie te tonen. Om de consument echt wijzer te maken en om het intermediair zijn advies- en uitlegfunctie beter te kunnen laten uitvoeren. Cees Kielstra is directeur van de vereniging van hypotheekadviseurs VVHN. Streamers (boven tussenkop verontrustend) ‘ De consument is uiteindelijk beter af is, omdat de doorlopende provisie op het bijverband naar 100% gaat’ (ergens boven tussenkop eerste stap) ‘De beloning voor de adviseur kan als een percentage van de totale productkosten worden weergegeven’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels

Reageren kan op twee manieren.

Meld uzelf als gebruiker aan, uw naam verschijnt dan automatisch bij de reacties.

Of vink de optie gast aan en reageer onder eigen naam of een schuilnaam. Inlog en wachtwoord zijn dan niet nodig. Het kan maximaal 1 minuut duren voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Een e-mailadres wordt altijd gevraagd maar nooit getoond.