nieuws

Koerier vaak maar beperkt aansprakelijk voor schade

Archief

Bedrijven maken tegenwoordig veel vaker gebruik van koeriersdiensten. Maar wat als een koerier een pakket niet op tijd bezorgt, of als het zelfs zoekraakt? Is hij dan aansprakelijk voor de schade? Volgens Wilbert ten Braak, werkzaam op de afdeling Internationale handel, Transport & Verzekering van een advocatenkantoor, zouden bedrijven zich vaker tegen deze risico’s moeten verzekeren. De koerier is vaak maar voor een klein bedrag aansprakelijk.

Door Wilbert Ten Braak
Koeriersdiensten zijn net auto’s. Zolang je er geen hebt, mis je hem niet. Zodra je er gebruik van gaat maken, kun je niet meer zonder. De kleine bestelwagens en bestelbusjes zijn niet meer uit het dagelijks leven weg te denken. Dit zal alleen maar toenemen ten gevolge van de digitalisering van de maatschappij. Op Internet kun je op maat bestellingen plaatsen die op maat moeten worden bezorgd. Hierdoor zal in de komende jaren een fijnmazig distributienetwerk ontstaan.
Klanten eisen tegenwoordig veel en willen vooral dat die eisen snel worden ingewilligd. Niet alles kan worden bezorgd via de elektronische snelweg en dus zullen bedrijven nog met zekere regelmaat gebruik maken van koeriersdiensten.
Koeriersdiensten hebben het tegenwoordig erg druk. Zo druk, dat een koerier soms vergeet een pakket af te leveren. Bijvoorbeeld bouwtekeningen waarmee een bouwonderneming een belangrijke opdracht wilde binnenhalen. Het pakket kan zelfs niet meer worden teruggevonden. De inschrijvingsdatum voor de opdracht verstrijkt en uiteindelijk gaat de opdracht naar een concurrent. De tijd en inspanningen van het bouwbedrijf zijn vruchteloos geweest.
De onderneming besluit de koerier aansprakelijk te stellen voor de schade bestaande uit de nodeloos gemaakte uren en kosten, alsook gederfde winst. De koerier deelt mee als binnenlands wegvervoerder niet verder aansprakelijk te zijn dan f 7,50 per kilo. De koerier zegt verder niet aansprakelijk te zijn voor gevolgschade.
Goederenvervoer over de weg.
De opdracht aan een koerier wordt naar Nederlands Recht beschouwd als een opdracht tot vervoer: de met de koerier gesloten overeenkomst wordt beschouwd als een overeenkomst van goederenvervoer (over de weg) waarbij de vervoerder (in dit geval de koerier) zich tegenover zijn opdrachtgever (in dit geval het bouwbedrijf) verbindt om door middel van een voertuig zaken (in dit geval het pakket) over de weg te vervoeren (artikel 8:1090 BW).
De koerier is verplicht de pakketten op de plaats van bestemming af te leveren. En wel in dezelfde staat als waarin hij in de pakketten heeft ontvangen (artikel 8:1095 BW). De koerier is bovendien verplicht de ten vervoer ontvangen zaken zonder vertraging te vervoeren (artikel 8:1096 BW). Doet de koerier dat niet dan is hij tekortgeschoten en in principe aansprakelijk voor de schade.
Overmacht
De koerier is niet in alle omstandigheden aansprakelijk. Bijvoorbeeld in geval van vervoerdersovermacht. Hiervan is sprake indien de schade is veroorzaakt door een omstandigheid die een zorgvuldige vervoerder niet heeft kunnen vermijden en waarvan hij de gevolgen niet had kunnen verhinderen (artikel 8: 1098 BW). De koerier is dus niet aansprakelijk, indien hij bewijst dat hij buiten zijn eigen schuld werd aangereden en daardoor stil is komen te staan.
De bewijslast ligt echter bij de koerier. Blijkens een arrest van de Hoge Raad van 17 april 1998 (S&S 1998, 75 en NJ 1998, 602; Oegema/Amev) is er pas sprake van overmacht, als de vervoerder aantoont dat hij alle in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs van een zorgvuldig vervoerder te vergen maatregelen heeft genomen om het verlies te voorkomen. De koerier moet dus wel met een heel goed verhaal aankomen, wil hij de dans ontspringen. De koerier die het pakket gewoon is vergeten en daarna is kwijtgeraakt, kan zich niet op overmacht beroepen.
Kilobeperking
De koerier kan zich als binnenlands wegvervoerder wel beroepen op (wettelijke) beperking van aansprakelijkheid. De aansprakelijkheid van de koerier is naar Nederlands Recht in ieder geval beperkt tot de waarde van de vervoerde pakketten, zaken (artikel 8:1103 BW) of – en dat is eigenlijk nog belangrijker – tot een bepaald bedrag per kilo. Deze zogenaamde kilobeperking (artikel 8:1105 BW) is laatstelijk vastgesteld op f 7,50 per kilo. Dit betekent dus dat een koerier slechts aansprakelijk is tot f 7,50 per kilo. Koeriers vervoeren in de regel kleine pakketten en hun aansprakelijkheid zal dus meestal beperkt zijn tot geringe bedragen.
Het is mogelijk om met een koeriersdienst een andere aansprakelijkheidslimiet af te spreken. Op grond van artikel 8:1106 BW is het mogelijk om op de vrachtbrief een hogere waarde van de zaken aan te geven dan het bedrag van de normaal geldende kilobeperking. Het op de vrachtbrief aangegeven bedrag – de zogenaamde waardedeclaratie – treedt dan in de plaats van de normaal geldende wettelijke kilolimiet.
Het is echter niet mogelijk een hogere waarde dan de daadwerkelijke waarde van de goederen overeen te komen. Een dergelijk afspraak wordt verboden door artikel 8:1106 lid 2 BW.
De regeling van de aansprakelijkheid van de binnenlands wegvervoerder is dwingend recht. Partijen kunnen bijna niet van deze regeling afwijken. Artikel 8:1102 BW verbiedt namelijk afspraken waarbij van de wettelijke regeling terzake de vervoerdersaansprakelijkheid wordt afgeweken.
Het is alleen mogelijk andere afspraken te maken, als die afspraken ,,uitdrukkelijk en anders dan door een verwijzing naar in een ander geschrift voorkomende bedingen” (lees: algemene voorwaarden) zijn overeengekomen ,,bij een in het bijzonder ten aanzien van het voorgenomen vervoer aangegane en in een afzonderlijk geschrift neergelegde overeenkomst”. Dit betekent dat men voor elke afzonderlijke opdracht aparte afspraken moet maken met een koerier en dat deze afspraken ook voor ieder afzonderlijke opdracht op schrift moet stellen. Een raamcontract is dus niet voldoende.
Ook met algemene voorwaarden moet men oppassen. Zelfs als een koerier van te voren zijn algemene voorwaarden heeft toegestuurd met daarin opgenomen bijvoorbeeld een aansprakelijkheidsbeperking tot een bedrag van f 25.000 per zending, dan is hij daar niet aan gebonden en kan hij zich nog steeds op de wettelijke beperking van aansprakelijkheid tot f 7,50 per kilo beroepen. Artikel 8:1102 BW vereist immers separate op schrift gestelde afspraken ten aanzien van ieder afzonderlijk vervoer. Algemene voorwaarden voldoen niet aan deze eis. De koerier is dus niet verder aansprakelijk dan tot (thans) f 7,50 per kg. De gevolgschade wordt in het geheel niet vergoed.
Op grond van de Algemene Voorwaarden voor Koeriersdiensten (van de Stichting Vervoeradres) zou de aansprakelijkheid van de koerier zijn beperkt tot f 1.000 per zending. Dit is dus een afwijking van de wettelijke beperking van aansprakelijkheid (van f 7,50 per kilo) en deze afwijking is dus nietig ingevolge artikel 8:1102 BW. Stichting Vervoeradres adviseert nog wel om deze afwijking op iedere afzonderlijke vrachtbrief te gaan vermelden (naast de algemene verwijzingsclausule naar de Algemene Voorwaarden voor Koeriersdiensten). Dit vergt in de praktijk nogal wat werk en dit zal dus niet vaak voorkomen. Het is bovendien mogelijk om ieder andere bedrag in de vrachtbrief te vermelden.
Ook geldkoeriers kunnen zich overigens op de wettelijke beperking van aansprakelijkheid per kilo beroepen. De arrondissementsrechtbank te Amsterdam heeft hierover geoordeeld op 12 maart 1997 (S&S 1998, nr. 51 en NJ Kort 1997, nr. 29). Tijdens een overval op een geldtransport werd een bedrag van f 125.849 gestolen. Eén van de werknemers van de geldkoerier bleek naderhand bij de overval betrokken te zijn. De geldcassette woog ongeveer 1,954 kg. De geldkoerier beriep zich (onder andere) op de indertijd geldende kilobeperking van f 6 per kg. De aansprakelijkheid was beperkt tot f 11,72. De rechtbank oordeelde dat de geldvervoerder zich niet op overmacht kon beroepen, maar wel op de beperking van aansprakelijkheid van f 6 per kg. De geldkoerier diende dus f 11,72 te betalen. Het vonnis van de arrondissementsrechtbank te Amsterdam is inmiddels bekrachtigd door een arrest van het Gerechtshof te Amsterdam van 22 juni 2000 (nog ongepubliceerd).
Het beroep op beperking van aansprakelijkheid gaat niet altijd op. De koerier kan zich niet beroepen op beperking van aansprakelijkheid, als de schade is ontstaan door opzet of bewuste roekeloosheid van de koerier zelf. Opzet of bewuste roekeloosheid van een werknemer van de koerier is hiervoor niet voldoende.
Vele koeriers werken alleen binnen Nederland. Een aantal grotere koeriersbedrijven werken internationaal (over de weg en door de lucht). Bij het internationaal wegvervoer geldt een andere kilobeperking, te weten SDR 8,33 (special drawing rights: ongeveer f 25) per kilo. Bij luchtvervoer geldt een kilobeperking van SDR 17 (ongeveer f 50) per kilo.
Moraal van het verhaal: pas goed op bij het toevertrouwen van kostbare zaken aan koeriersdiensten. De kilobeperking kan een bedrijf lelijk parten gaan spelen in het geval van schade. Vertrouw niet op toegezonden algemene voorwaarden en zorg voor een afdoende verzekering.
Handel, Transport & Verzekering van Schut & Grosheide Advocaten & Notarissen in Amsterdam.

Reageer op dit artikel